ഷാൻലിയൂർഫ, തുർക്കിയെ: ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പഴക്കമേറിയ ആരാധനാലയമായി വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന ഗോബെക്ലിടെപെ (Göbeklitepe), യുനെസ്കോയുടെ ലോക പൈതൃക പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെട്ടതിന് ശേഷമുള്ള എട്ട് വർഷത്തിനിടെ 44 ലക്ഷത്തിലധികം സന്ദർശകരെ സ്വീകരിച്ചതായി ഔദ്യോഗിക കണക്കുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു.
തെക്കുകിഴക്കൻ തുർക്കിയിലെ ഷാൻലിയൂർഫ നഗരത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 18 കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള ഓറെൻചിക് ഗ്രാമത്തിനുസമീപമാണ് ഗോബെക്ലിടെപെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഏകദേശം 12,000 വർഷം പഴക്കമുള്ള ഈ പുരാവസ്തു കേന്ദ്രം മനുഷ്യചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രാചീനമായ ആരാധനാകേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നായാണ് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.
1960-കളിൽ നടന്ന ഉപരിതല സർവേകളിലൂടെയാണ് ഈ പ്രദേശം ആദ്യമായി ഗവേഷകരുടെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടത്. തുടർന്ന് 1986-ൽ ഒരു കർഷകൻ കൃഷിയിടത്തിൽ ഉഴുതുകൊണ്ടിരിക്കെ കൊത്തുപണികളുള്ള ഒരു പ്രതിമ കണ്ടെത്തിയതോടെ സ്ഥലത്തിന് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം ലഭിച്ചു. 1995-ൽ ആരംഭിച്ച ശാസ്ത്രീയ പുരാവസ്തു ഖനനത്തിൽ ആറു മീറ്റർ വരെ ഉയരവും 60 ടൺ വരെ ഭാരവുമുള്ള ടി-ആകൃതിയിലുള്ള ശിലാസ്തംഭങ്ങൾ കണ്ടെത്തി. നവശിലായുഗത്തിലെ മൃഗങ്ങളുടെ ശില്പരൂപങ്ങൾ കൊത്തിവെച്ചിരിക്കുന്ന ഈ സ്തംഭങ്ങൾ ലോകപുരാവസ്തു പഠനത്തിൽ നിർണായക കണ്ടെത്തലായി മാറി.
2011-ൽ യുനെസ്കോയുടെ താത്കാലിക പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ഗോബെക്ലിടെപെ, 2018 ജൂലൈയിൽ ബഹ്റൈനിൽ ചേർന്ന യുനെസ്കോ ലോക പൈതൃക സമിതി യോഗത്തിലാണ് ഔദ്യോഗികമായി ലോക പൈതൃക പട്ടികയിൽ ഇടം നേടിയത്. ഇതോടെ ഈ കേന്ദ്രത്തിന് അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ വലിയ പ്രചാരം ലഭിക്കുകയും 2019-നെ തുർക്കിയെ “ഗോബെക്ലിടെപെ വർഷം” ആയി പ്രഖ്യാപിച്ച് ആഗോളതലത്തിൽ പ്രമോഷൻ നടത്തുകയും ചെയ്തു.
കോവിഡ്-19 മഹാമാരിയും മേഖലയിൽ ഉണ്ടായ പ്രകൃതി ദുരന്തങ്ങളും സന്ദർശകസംഖ്യയെ താൽക്കാലികമായി ബാധിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും, കഴിഞ്ഞ എട്ട് വർഷത്തിനിടെ 44,09,590 പേരാണ് ഗോബെക്ലിടെപെ സന്ദർശിച്ചതെന്ന് ഔദ്യോഗിക കണക്കുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു.
ഷാൻലിയൂർഫ ടൂറിസം ഡെവലപ്മെന്റ് അസോസിയേഷൻ പ്രസിഡന്റ് മെഹ്മത്ത് കാമിൽ തുർക്മെൻ പറഞ്ഞു, യുനെസ്കോ അംഗീകാരമാണ് അന്താരാഷ്ട്ര വിനോദസഞ്ചാരികളെ ആകർഷിക്കുന്നതിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചതെന്ന്. 2018 മുതൽ ഏകദേശം 45 ലക്ഷം പേർ ഇവിടെ എത്തിയതായും, 2026-ന്റെ ആദ്യ ആറുമാസത്തിനുള്ളിൽ മാത്രം പ്രതികൂല കാലാവസ്ഥയുണ്ടായിട്ടും 3.2 ലക്ഷത്തിലധികം സന്ദർശകർ എത്തിയതായും അദ്ദേഹം അറിയിച്ചു.
“ഈ വർഷം ഏകദേശം പത്ത് ലക്ഷം സന്ദർശകരെ സ്വീകരിക്കാനാകുമെന്ന പ്രതീക്ഷയിലാണ്,” അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
യുനെസ്കോ ലോക പൈതൃക പട്ടികയിലുള്ള കേന്ദ്രങ്ങൾ വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികളുടെ നിർബന്ധിത സന്ദർശനകേന്ദ്രങ്ങളായി മാറുന്നുവെന്നും തുർക്മെൻ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.
ബാലിക്ലിഗോൾ, ഹറാൻ എന്നിവ ഉൾപ്പെടെയുള്ള സമീപപ്രദേശങ്ങൾ യുനെസ്കോയുടെ പരിഗണനാ പട്ടികയിലാണുള്ളത്. സമീപത്തെ കരഹാൻടെപെ പുരാവസ്തു കേന്ദ്രവും ഭാവിയിൽ സ്ഥിരം ലോക പൈതൃക പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുമെന്ന പ്രതീക്ഷയും അധികൃതർ പ്രകടിപ്പിച്ചു.
