സെപ്റ്റംബർ 26-ലെ Word of the Day: ‘Omphalos’
ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷയിലെ വ്യത്യസ്തവും ചരിത്രപരമായ പശ്ചാത്തലമുള്ളതുമായ പദങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് ‘Omphalos’. പ്രധാനമായും ‘നാഭി’, ‘കേന്ദ്രബിന്ദു’, ‘കേന്ദ്രം’ അല്ലെങ്കിൽ ‘പ്രധാന കേന്ദ്രം’ എന്നീ അർഥങ്ങളിലാണ് ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നത്. പുരാതന ഗ്രീക്ക് സംസ്കാരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രത്യേക ചരിത്രപരമായ അർഥവും ‘Omphalos’ എന്ന പദത്തിനുണ്ട്.
‘Omphalos’ എന്നത് ഒരു നാമപദം (noun) ആണ്. ഇംഗ്ലീഷിൽ ഇത് സാധാരണയായി ഒരു സ്ഥലത്തിന്റെയോ ആശയത്തിന്റെയോ കേന്ദ്രബിന്ദു, പ്രധാന കേന്ദ്രം, നാഭി തുടങ്ങിയ അർഥങ്ങളിൽ ഉപയോഗിക്കാം.
പുരാതന ഗ്രീക്ക് ഭാഷയിലെ ‘omphalós’ എന്ന പദത്തിൽ നിന്നാണ് ‘Omphalos’ ഉണ്ടായത്. ഗ്രീക്കിൽ ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാന അർഥം ‘നാഭി’ എന്നതാണ്. പിന്നീട് ‘കേന്ദ്രം’ എന്ന ആശയത്തിലേക്കും പദത്തിന്റെ അർഥം വ്യാപിച്ചു.
‘Omphalos’ എന്ന പദത്തിന് ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ ചരിത്രപരമായ ബന്ധം ഗ്രീസിലെ ഡെൽഫി (Delphi)യോടാണ്. പുരാതന ഗ്രീക്ക് വിശ്വാസത്തിൽ ഡെൽഫി ഭൂമിയുടെ കേന്ദ്രമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. അവിടെയുള്ള അപോളോ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്ന പ്രത്യേക കല്ലിനും ‘Omphalos’ എന്നാണ് പേര്.
ഡെൽഫിയിലെ പുരാവസ്തു കേന്ദ്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഗ്രീക്ക് സാംസ്കാരിക മന്ത്രാലയത്തിന്റെ വിവരമനുസരിച്ച്, ലോകത്തിന്റെ ‘നാഭി’യെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന തരത്തിലുള്ള ഒരു കൊത്തുപണിയുള്ള കല്ലായിരുന്നു Omphalos. സ്യൂസ് ഭൂമിയുടെ കേന്ദ്രം കണ്ടെത്താൻ ലോകത്തിന്റെ എതിർദിശകളിൽ നിന്ന് രണ്ട് കഴുകന്മാരെ പറത്തിവിട്ടെന്നും അവ ഡെൽഫിയിൽ സംഗമിച്ച സ്ഥലമാണ് ഭൂമിയുടെ കേന്ദ്രമെന്നും പറയുന്ന പുരാണകഥയുമായി ഈ കല്ല് ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ഉദാഹരണത്തിന്, ഒരു നഗരത്തെ ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ പ്രധാന കേന്ദ്രമെന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുമ്പോൾ സാഹിത്യപരമായോ അലങ്കാരപ്രയോഗമായോ ‘omphalos’ എന്ന പദം ഉപയോഗിക്കാം. ‘Center’, ‘hub’, ‘focal point’, ‘heart’, ‘core’ തുടങ്ങിയവ ഇതുമായി അർഥപരമായി ബന്ധപ്പെട്ട പദങ്ങളാണ്.
പദത്തിന്റെ ഉച്ചാരണം
Omphalos — /ˈɒmfəlɒs/
ലളിതമായി മലയാളത്തിൽ ഏകദേശമായി ‘ഓംഫലോസ്’ എന്ന് ഉച്ചരിക്കാം. അമേരിക്കൻ ഇംഗ്ലീഷിൽ ഉച്ചാരണത്തിൽ ചെറിയ വ്യത്യാസം കാണാം.
