തിരുവനന്തപുരം: ഖനന മേഖലയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക അധികാരത്തെ ബാധിക്കുമെന്ന ആശങ്ക ഉയർത്തി കേന്ദ്രത്തിന്റെ പുതിയ ഖനന നിയമഭേദഗതിക്കെതിരെ കേരളത്തിൽ പ്രതിഷേധം ശക്തമാകുന്നു. Mines and Minerals (Development and Regulation) Amendment Bill, 2026 പാർലമെന്റ് പാസാക്കിയതിന് പിന്നാലെയാണ് സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്റെ ആശങ്കകൾ വീണ്ടും ശക്തമായത്.
ഖനിജാവകാശങ്ങളിലോ ഖനിജസമ്പത്തുള്ള ഭൂമിയിലോ സംസ്ഥാനങ്ങൾ ചുമത്തുന്ന നികുതി, സെസ്, മറ്റ് ലെവികൾ എന്നിവ സംബന്ധിച്ച കേന്ദ്ര നിയന്ത്രണം വർധിപ്പിക്കുന്നതാണ് ഭേദഗതിയിലെ പ്രധാന വ്യവസ്ഥകളിലൊന്ന്. ഏകീകൃത നയത്തിലൂടെ ഖനന മേഖലയെ കൂടുതൽ കാര്യക്ഷമമാക്കുകയാണ് ലക്ഷ്യമെന്നാണ് കേന്ദ്രത്തിന്റെ നിലപാട്.
എന്നാൽ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക സ്വാതന്ത്ര്യത്തെയും പ്രകൃതി വിഭവങ്ങളിലുള്ള സംസ്ഥാന അധികാരത്തെയും ഇത് ദുർബലപ്പെടുത്തുമെന്ന വിമർശനമാണ് കേരളത്തിൽ ഉയരുന്നത്. പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് പിണറായി വിജയനും മുഖ്യമന്ത്രി വി.ഡി. സതീശന്റെ നിലപാടിനെ പിന്തുണച്ച് സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക അധികാരം സംരക്ഷിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.
കേരളത്തിന്റെ പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനമായ കേരള മിനറൽസ് ആൻഡ് മെറ്റൽസ് ലിമിറ്റഡ് (KMML) ഉൾപ്പെടെയുള്ള സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ഭാവിയിലും നിയമഭേദഗതി എങ്ങനെ ബാധിക്കുമെന്ന ചർച്ചയും സജീവമാണ്. അതോടെ കേന്ദ്ര-സംസ്ഥാന ബന്ധവും സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക അധികാരവും വീണ്ടും ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിലെ പ്രധാന ചർച്ചയായി മാറുകയാണ്.
എന്താണ് കേന്ദ്രത്തിന്റെ പുതിയ ഭേദഗതി?
1957-ലെ MMDR നിയമത്തിലാണ് പ്രധാന മാറ്റം. പുതിയ നിയമത്തിൽ “mineral-bearing land” എന്ന പുതിയ നിർവചനം ഉൾപ്പെടുത്തുന്നു. അതായത്, കേന്ദ്രം നിശ്ചയിക്കുന്ന മാനദണ്ഡപ്രകാരം ധാതുസാന്നിധ്യമുള്ള ഭൂമിയും നിയമത്തിന്റെ പരിധിയിൽ വരും.
ഏറ്റവും നിർണായകമായ മാറ്റം പുതിയ Section 9D ആണ്. ഇതനുസരിച്ച് ധാതു അവകാശങ്ങളിലോ mineral-bearing land-ലോ സംസ്ഥാന സർക്കാരുകൾക്ക് നികുതി, സെസ്, മറ്റ് ലെവികൾ എന്നിവ ഏർപ്പെടുത്താൻ ഇനി കേന്ദ്രം നിശ്ചയിക്കുന്ന വ്യവസ്ഥകൾക്ക് വിധേയമായിരിക്കണം. ഇതുവരെ ഈടാക്കിയെങ്കിലും നിയമം പ്രാബല്യത്തിൽ വരുന്നതിന് മുമ്പ് സംസ്ഥാനത്തിന് ലഭിക്കാത്ത ചില കുടിശ്ശികകളും അസാധുവായി കണക്കാക്കാനുള്ള വ്യവസ്ഥയും ബില്ലിലുണ്ട്.
ഇനി എന്ത് സംഭവിക്കും?
പാർലമെന്റ് ബിൽ പാസാക്കിയതോടെ പോരാട്ടം ഇനി നിയമപരവും രാഷ്ട്രീയവുമായ അടുത്ത ഘട്ടത്തിലേക്ക് നീങ്ങാനാണ് സാധ്യത. കേരളം കേന്ദ്രത്തോട് പ്രതിഷേധം അറിയിക്കുന്നതിനൊപ്പം മറ്റ് സംസ്ഥാനങ്ങളുമായി ചേർന്ന് ഫെഡറൽ വിഷയമായി ഉയർത്താനും, ആവശ്യമായാൽ കോടതിയെ സമീപിക്കാനും സാധ്യതയുണ്ട്. പിണറായി വിജയനും സുപ്രീം കോടതി നടപടിയുടെ ആവശ്യകത ഉന്നയിച്ചിട്ടുണ്ട്.
അതേസമയം കേന്ദ്രം ഏകീകൃത ഖനനനികുതി ഘടന വ്യവസായത്തിന് ഗുണകരമാകുമെന്നും സംസ്ഥാനങ്ങളുമായി കൂടിയാലോചന തുടരുമെന്നും വ്യക്തമാക്കുന്നു. അതിനാൽ ഇത് വെറും ഖനനനിയമ ഭേദഗതിയല്ല; പ്രകൃതിവിഭവങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണം, സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ ധനകാര്യ സ്വാതന്ത്ര്യം, ഭൂമിയിലുള്ള ഭരണഘടനാപരമായ അധികാരം എന്നിവയെച്ചൊല്ലിയുള്ള കേന്ദ്ര–സംസ്ഥാന അധികാരപ്പോരായി മാറാനുള്ള സാധ്യതയുള്ള വിഷയമാണ്.
