ജാതിയുടെ അതിരുകൾക്കപ്പുറം മനുഷ്യനെ കണ്ട മഹാഗുരു; കേരള നവോത്ഥാനത്തിന്റെ ദിശ മാറ്റിയ ദർശനം ഇന്നും പ്രസക്തം
കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികചരിത്രത്തിൽ ചില വ്യക്തിത്വങ്ങൾ ഒരു കാലഘട്ടത്തിന്റെ പരിധിയിൽ ഒതുങ്ങുന്നില്ല. അവർ ഉയർത്തിയ ആശയങ്ങൾ തലമുറകളെ കടന്ന് സമൂഹത്തിന്റെ ചിന്തയെയും ജീവിതരീതികളെയും സ്വാധീനിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കും. അത്തരത്തിൽ കേരളത്തിന്റെ നവോത്ഥാന ചരിത്രത്തിൽ ഏറ്റവും ആഴത്തിലുള്ള സ്വാധീനം ചെലുത്തിയ മഹാത്മാവാണ് ശ്രീനാരായണ ഗുരു.
“ഒരു ജാതി, ഒരു മതം, ഒരു ദൈവം മനുഷ്യന്” എന്ന ഗുരുവിന്റെ സന്ദേശം ഒരു മുദ്രാവാക്യം മാത്രമായിരുന്നില്ല. മനുഷ്യനെ ജാതി, മതം, വർഗം തുടങ്ങിയ വേർതിരിവുകൾക്കപ്പുറം കാണാനുള്ള സാമൂഹികവും ആത്മീയവുമായ ദർശനമായിരുന്നു അത്. പിന്നീട് “നമുക്ക് ജാതിയില്ല” എന്ന പ്രഖ്യാപനത്തിലൂടെ ഗുരു തന്റെ ജാതിവിരുദ്ധ നിലപാടിന് കൂടുതൽ വ്യക്തത നൽകി. കേരള സർക്കാർ തന്നെ ഗുരുവിന്റെ “നമുക്ക് ജാതിയില്ല” എന്ന പ്രഖ്യാപനത്തെ കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹിക പരിവർത്തന ചരിത്രത്തിലെ നിർണായക ആശയമായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.

ശ്രീനാരായണ ഗുരു ജീവിച്ച കാലത്തെ കേരള സമൂഹം ശക്തമായ ജാതിവ്യവസ്ഥയും സാമൂഹിക അസമത്വങ്ങളും നിലനിന്നിരുന്ന കാലമായിരുന്നു. ജന്മത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ മനുഷ്യരുടെ സാമൂഹിക സ്ഥാനം നിർണയിക്കപ്പെടുകയും വിദ്യാഭ്യാസം, പൊതുവഴി, ആരാധനാലയ പ്രവേശനം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ കടുത്ത വിവേചനം നിലനിൽക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു.ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ് ഗുരുവിന്റെ ചിന്തകൾ സമൂഹത്തിൽ വലിയ മാറ്റത്തിന് വഴിതുറന്നത്.
ജാതിയുടെ പേരിൽ മനുഷ്യനെ വേർതിരിക്കുന്നതിനെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നതിനൊപ്പം വിദ്യാഭ്യാസം, സംഘടന, വ്യവസായം, ആത്മബോധം എന്നിവയിലൂടെ സമൂഹത്തിന്റെ സമഗ്രമായ ഉയർച്ചയാണ് ഗുരു മുന്നോട്ടുവച്ചത്. മനുഷ്യന്റെ ആത്മാഭിമാനവും അറിവും സാമൂഹിക പുരോഗതിയുടെ അടിത്തറയാണെന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ സമീപനം.
1888-ൽ അരുവിപ്പുറത്ത് ശിവപ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയ സംഭവം അന്നത്തെ സാമൂഹിക സാഹചര്യത്തിൽ വലിയ ചർച്ചകൾക്ക് വഴിവച്ചു. ആരാധനയുടെയും ആത്മീയതയുടെയും അവകാശം ചില സാമൂഹിക വിഭാഗങ്ങൾക്ക് മാത്രമായി പരിമിതപ്പെടുത്തുന്ന പ്രവണതയെ ചോദ്യം ചെയ്ത പ്രതീകാത്മക ഇടപെടലായിരുന്നു അത്.
