ജമ്മു-കശ്മീരിന്റെ മാറിയ ഭരണഘടനാ പദവി
ശ്രീനഗർ: ആർട്ടിക്കിൾ 370 റദ്ദാക്കൽ, ജമ്മു-കശ്മീരിന്റെ പുനഃസംഘടന, കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശ പദവി, സുപ്രീംകോടതിയുടെ നിർണായക വിധി, തുടർന്ന് ഉയർന്ന സംസ്ഥാന പദവി പുനഃസ്ഥാപിക്കണമെന്ന ആവശ്യം—കഴിഞ്ഞ ഏഴ് വർഷത്തിനിടെ ജമ്മു-കശ്മീരിന്റെ ഭരണഘടനാ-രാഷ്ട്രീയ ചരിത്രത്തിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങളാണ് സംഭവിച്ചത്. 2026 സെപ്റ്റംബറിൽ ജമ്മു-കശ്മീർ നിയമസഭ വീണ്ടും പൂർണ സംസ്ഥാന പദവി ആവശ്യപ്പെട്ട് പ്രമേയം പാസാക്കിയതോടെ ഈ വിഷയം ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിലും ഭരണഘടനാ ചർച്ചകളിലും വീണ്ടും സജീവമായി.
2019 ഓഗസ്റ്റ് 5-ന് കേന്ദ്രസർക്കാർ ജമ്മു-കശ്മീരുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഭരണഘടനാ ക്രമീകരണങ്ങളിൽ വലിയ മാറ്റം കൊണ്ടുവന്നു. രാഷ്ട്രപതിയുടെ ഭരണഘടനാ ഉത്തരവുകളിലൂടെ ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ വ്യവസ്ഥകൾ ജമ്മു-കശ്മീരിലേക്ക് പൂർണമായി ബാധകമാക്കുകയും ആർട്ടിക്കിൾ 370-ന്റെ പ്രത്യേക വ്യവസ്ഥകൾ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനുള്ള നടപടികൾ സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. അതോടൊപ്പം Jammu and Kashmir Reorganisation Act, 2019 പാർലമെന്റ് പാസാക്കി. ഇതിന്റെ ഫലമായി അന്നത്തെ ജമ്മു-കശ്മീർ സംസ്ഥാനത്തെ രണ്ട് കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളായി വിഭജിച്ചു:
ജമ്മു-കശ്മീർ — നിയമസഭയുള്ള കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശം
ലഡാക്ക് — നിയമസഭയില്ലാത്ത കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശം
അങ്ങനെ, 2019 ഒക്ടോബർ 31 മുതൽ ജമ്മു-കശ്മീർ ഒരു പൂർണ സംസ്ഥാനമല്ല, കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശമാണ്.
ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയിലെ ആർട്ടിക്കിൾ 370 ജമ്മു-കശ്മീരിന് പ്രത്യേക ഭരണഘടനാ ക്രമീകരണം നൽകിയിരുന്ന വ്യവസ്ഥയായിരുന്നു. അതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയിലെ എല്ലാ വ്യവസ്ഥകളും മറ്റു സംസ്ഥാനങ്ങളിലേതുപോലെ സ്വാഭാവികമായി ജമ്മു-കശ്മീരിൽ ബാധകമായിരുന്നില്ല. ആർട്ടിക്കിൾ 35Aയും ജമ്മു-കശ്മീരിലെ സ്ഥിരതാമസക്കാരുടെ ചില പ്രത്യേക അവകാശങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഭരണഘടനാ പരിരക്ഷകൾക്ക് അടിസ്ഥാനമായിരുന്നു.
2019ലെ മാറ്റത്തോടെ ഈ പ്രത്യേക ഭരണഘടനാ സംവിധാനത്തിന് അറുതി വരുകയും ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടന പൂർണമായി ബാധകമാകുന്ന പുതിയ ഭരണക്രമം നിലവിൽ വരികയും ചെയ്തു.
കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് ജമ്മു-കശ്മീരിന്റെ സംസ്ഥാന പദവി പുനഃസ്ഥാപിക്കുമെന്ന് ഉറപ്പ് നൽകിയിരുന്നു. അതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ജമ്മു-കശ്മീരിനെ കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശമായി പുനഃസംഘടിപ്പിച്ചതിന്റെ ഭരണഘടനാപരമായ സാധുത സംബന്ധിച്ച പ്രത്യേക ചോദ്യം കോടതി അന്തിമമായി നിർണയിക്കേണ്ടതില്ലെന്ന് വ്യക്തമാക്കി. അതോടൊപ്പം, ജമ്മു-കശ്മീർ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് 2024 സെപ്റ്റംബർ 30-നകം നടത്താൻ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന് കോടതി നിർദേശം നൽകി. സംസ്ഥാന പദവി “as soon as possible” — എത്രയും വേഗം പുനഃസ്ഥാപിക്കണമെന്നും വിധിയിൽ പറഞ്ഞു.
