മംഗളൂരു: മഹാത്മാഗാന്ധിയുടെ പ്രതിമയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യപൂജയും ആരതിയും നടത്തുന്നു. കേൾക്കുമ്പോൾ കൗതുകം തോന്നുമെങ്കിലും കർണാടകയിലെ മംഗളൂരുവിൽ ഇത് വർഷങ്ങളായി തുടരുന്ന ഒരു വ്യത്യസ്ത പാരമ്പര്യമാണ്. കങ്കണാടിയിലെ ശ്രീ ബ്രഹ്മ ബൈദർകള ഗരഡി ക്ഷേത്ര സമുച്ചയത്തിലാണ് മഹാത്മാഗാന്ധിക്കായി പ്രത്യേക സന്നിധിയുള്ളത്. അഹിംസ, സത്യം, ശുചിത്വം, സാമൂഹിക സൗഹാർദം തുടങ്ങിയ ഗാന്ധിയൻ ആശയങ്ങളോടുള്ള ആദരവാണ് ഈ ആരാധനയുടെ പിന്നിലെ പ്രധാന കാരണം എന്നാണ് ലഭ്യമായ റിപ്പോർട്ടുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നത്.
മഹാത്മാഗാന്ധി വധിക്കപ്പെട്ടതിന് പിന്നാലെ, 1948 ഡിസംബർ 15-നാണ് കങ്കണാടി ഗരഡി ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് ഗാന്ധിജിയുടെ മൺപ്രതിമ സ്ഥാപിച്ചതായി വിവിധ റിപ്പോർട്ടുകൾ പറയുന്നത്. അന്നത്തെ ക്ഷേത്ര ഭരണസമിതിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്ന നരസപ്പ സാലിയൻ, സോമപ്പ പണ്ഡിറ്റ് തുടങ്ങിയ ഗാന്ധിയൻ ആശയങ്ങളോട് അടുപ്പമുള്ളവരാണ് പ്രതിമ സ്ഥാപിക്കാൻ മുൻകൈയെടുത്തതെന്ന് റിപ്പോർട്ടുകളിലുണ്ട്.
പിന്നീട് മൺപ്രതിമയ്ക്ക് പകരം കൂടുതൽ സ്ഥിരതയുള്ള പ്രതിമ സ്ഥാപിക്കുകയും ഗാന്ധിജിക്കായി പ്രത്യേക സന്നിധി ഒരുക്കുകയും ചെയ്തു. 2006-ൽ ക്ഷേത്രം രൂപം നേടിയെന്ന റിപ്പോർട്ടുകളും, പിന്നീട് ഗ്രാനൈറ്റ്/മാർബിൾ പ്രതിമ സ്ഥാപിച്ചെന്ന വിവരങ്ങളും വിവിധ മാധ്യമങ്ങളിൽ കാണാം. വർഷങ്ങളിലായി സന്നിധിയുടെ രൂപത്തിലും പ്രതിമയിലും മാറ്റങ്ങൾ വന്നതിനാലാണ് റിപ്പോർട്ടുകളിൽ വർഷങ്ങളിൽ ചെറിയ വ്യത്യാസങ്ങൾ കാണുന്നത്.
ഇവിടെ ഗാന്ധിജിയുടെ പ്രതിമയ്ക്ക് ദിവസത്തിൽ മൂന്ന് തവണ പൂജ നടത്തുന്നതാണ് ഈ സന്നിധിയുടെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ പ്രത്യേകത. ലഭ്യമായ റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രകാരം രാവിലെ, ഉച്ചയ്ക്ക്, വൈകുന്നേരം എന്നിങ്ങനെ നിശ്ചിത സമയങ്ങളിൽ പൂജ നടക്കുന്നു. ചില റിപ്പോർട്ടുകൾ 6 മണി, 11.30, രാത്രി 7.30 എന്നിങ്ങനെയുള്ള സമയക്രമവും രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
ഗാന്ധിജിക്ക് ഇഷ്ടപ്പെട്ടിരുന്ന ലളിതമായ ജീവിതശൈലിയെ ഓർമിപ്പിക്കുന്ന തരത്തിൽ ചായ, കാപ്പി, പഴങ്ങൾ, വാഴപ്പഴം തുടങ്ങിയവ നിവേദ്യമായി അർപ്പിക്കുന്ന പതിവുമുണ്ട്. ഗാന്ധിജയന്തി ദിനത്തിൽ പ്രത്യേക പൂജയും കൂടുതൽ വിപുലമായ ചടങ്ങുകളും നടത്താറുണ്ട്.
ഇത് ഗാന്ധിജിയെ ഒരു പരമ്പരാഗത ഹിന്ദു ദൈവമായി പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിലുപരി, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആശയങ്ങളെയും ജീവിതമൂല്യങ്ങളെയും ആദരിക്കുന്ന ഒരു ആരാധനാ പാരമ്പര്യമായി കാണുന്നതാണ് റിപ്പോർട്ടുകളിൽനിന്ന് വ്യക്തമാകുന്നത്.
അഹിംസ, സത്യം, സമാധാനം, സാമൂഹിക ഐക്യം, ശുചിത്വം തുടങ്ങിയ ആശയങ്ങൾ ജനങ്ങളിലെത്തിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെയാണ് ഗാന്ധിജിയുടെ പ്രതിമയ്ക്ക് പൂജ നടത്തുന്നതെന്ന് ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടവർ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. യുവതലമുറയ്ക്ക് ഗാന്ധിയൻ ആശയങ്ങളെ പരിചയപ്പെടുത്താനുള്ള മാർഗമായും ഈ സന്നിധിയെ കാണുന്നു.
ഗാന്ധിജിയുടെ ജീവിതത്തിൽ ശുചിത്വത്തിന് ഉണ്ടായിരുന്ന പ്രാധാന്യവും ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്നു. ക്ഷേത്രപരിസരം വൃത്തിയായി സൂക്ഷിക്കുന്നതിനും ശുചിത്വബോധം വളർത്തുന്നതിനും പ്രത്യേക ശ്രദ്ധ നൽകുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. ക്ഷേത്രം വൃത്തിയാക്കുന്നത് ഗാന്ധിജിയുടെ ആശയങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി വിശദീകരിക്കപ്പെടുന്നു.
സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന്റെ ഭാഗമായി മഹാത്മാഗാന്ധി മംഗളൂരുവിലെത്തിയ ചരിത്രവും ഈ പാരമ്പര്യത്തിന് പശ്ചാത്തലമായി ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെടുന്നു. ഗാന്ധിജി 1920, 1927, 1934 വർഷങ്ങളിൽ മംഗളൂരു സന്ദർശിച്ചതായി ചരിത്രപരമായ റിപ്പോർട്ടുകൾ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. 1934-ലെ സന്ദർശനത്തിനിടെ നഗരത്തിലെ വിവിധ സാമൂഹിക-ഹരിജൻ പ്രവർത്തനങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പരിപാടികളിലും അദ്ദേഹം പങ്കെടുത്തിരുന്നു.
ഗാന്ധിജയന്തി ദിനമായ ഒക്ടോബർ 2 ഇവിടെ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുള്ള ദിവസമാണ്. പഴങ്ങൾ, പാൽ, വാഴപ്പഴം തുടങ്ങിയവ നിവേദ്യമായി അർപ്പിച്ച് പ്രത്യേക പൂജ നടത്തുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. 2019-ൽ ഗാന്ധിജിയുടെ 150-ാം ജന്മവാർഷികത്തോടനുബന്ധിച്ചും പ്രത്യേക പൂജയും ഗാന്ധി ചിന്തയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പരിപാടികളും ഇവിടെ സംഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു.
സാധാരണ ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ ദേവതകളെപ്പോലെ ഗാന്ധിജിയുടെ പ്രതിമയ്ക്ക് പൂജ നടക്കുന്നുവെന്നതാണ് ഈ സ്ഥലത്തെ വേറിട്ടതാക്കുന്നത്. എന്നാൽ ലഭ്യമായ വിവരങ്ങൾ അനുസരിച്ച്, ഈ ആചാരത്തിന്റെ കേന്ദ്രബിന്ദു ഗാന്ധിജിയുടെ വ്യക്തിപൂജയേക്കാൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആശയങ്ങളുടെ സ്മരണയും പ്രചാരണവുമാണ്.
സ്ഥലം: കങ്കണാടി, മംഗളൂരു, കർണാടക
സന്നിധി: ശ്രീ ബ്രഹ്മ ബൈദർകള ഗരഡി ക്ഷേത്ര സമുച്ചയത്തിലെ മഹാത്മാഗാന്ധി സന്നിധി
ആരംഭം: 1948-ൽ ഗാന്ധിജിയുടെ മൺപ്രതിമ സ്ഥാപിച്ചു
പ്രധാന പ്രത്യേകത: ഗാന്ധിജിയുടെ പ്രതിമയ്ക്ക് ദിവസത്തിൽ മൂന്ന് തവണ പൂജ
പ്രത്യേക ദിവസം: ഒക്ടോബർ 2 — ഗാന്ധിജയന്തി
ആരാധനയുടെ ആശയം: അഹിംസ, സത്യം, ശുചിത്വം, സമാധാനം, സാമൂഹിക സൗഹാർദം തുടങ്ങിയ ഗാന്ധിയൻ മൂല്യങ്ങളുടെ സ്മരണം.
