ന്യൂഡൽഹി: ഭൂമിയെ നിരന്തരം നിരീക്ഷിക്കാൻ കഴിയുന്ന അത്യാധുനിക ഭൗമനിരീക്ഷണ ഉപഗ്രഹമായ EOS-05 വിക്ഷേപിക്കാൻ ഒരുങ്ങുന്നു. സെപ്റ്റംബർ 4ന് ശ്രീഹരിക്കോട്ടയിലെ സതീഷ് ധവാൻ സ്പേസ് സെന്ററിലെ സെക്കൻഡ് ലോഞ്ച് പാഡിൽ (SLP) നിന്ന് GSLV-F17 റോക്കറ്റിലാണ് ഉപഗ്രഹം വിക്ഷേപിക്കുക.
മുമ്പ് GISAT-1 എന്ന പേരിൽ ആവിഷ്കരിച്ചിരുന്ന പദ്ധതിയുടെ തുടർച്ചയാണ് EOS-05. 2021 ഓഗസ്റ്റിൽ നടന്ന GSLV-F10 വിക്ഷേപണ ശ്രമത്തിനിടെ GISAT-1 ഭ്രമണപഥത്തിലെത്തുന്നതിൽ പരാജയപ്പെട്ടിരുന്നു. അഞ്ച് വർഷത്തിന് ശേഷം അതേ ആശയത്തെ കൂടുതൽ വികസിപ്പിച്ച രൂപത്തിൽ EOS-05 വീണ്ടും ഇന്ത്യയുടെ ബഹിരാകാശ പദ്ധതിയിൽ ശ്രദ്ധേയമായ ചുവടുവയ്പ്പായി മാറുകയാണ്.
എന്താണ് GISAT-1?
GISAT എന്നത് Geo Imaging Satellite എന്നതിന്റെ ചുരുക്കപ്പേരാണ്. ഇന്ത്യയെയും സമീപപ്രദേശങ്ങളെയും ബഹിരാകാശത്തുനിന്ന് തുടർച്ചയായി നിരീക്ഷിക്കുക എന്നതായിരുന്നു പദ്ധതിയുടെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം.
സാധാരണ ഭൗമനിരീക്ഷണ ഉപഗ്രഹങ്ങൾ താഴ്ന്ന ഭ്രമണപഥത്തിൽ (Low Earth Orbit) ഭൂമിയെ ചുറ്റുന്നതിനാൽ ഒരു പ്രത്യേക പ്രദേശത്തിന് മുകളിലൂടെ കടന്നുപോകുമ്പോഴാണ് ചിത്രങ്ങൾ ലഭിക്കുക. എന്നാൽ ഭൂമിയുടെ ഭ്രമണവുമായി ഏകദേശം ഒരേ വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഭൂസ്ഥിര ഭ്രമണപഥത്തിൽ (Geostationary Orbit) സ്ഥാപിക്കുന്ന ഉപഗ്രഹത്തിന് ഒരേ പ്രദേശത്തെ തുടർച്ചയായി നിരീക്ഷിക്കാൻ കഴിയും.
ഏകദേശം 36,000 കിലോമീറ്റർ ഉയരത്തിൽ, ഭൂമധ്യരേഖയ്ക്ക് മുകളിലായിരിക്കും EOS-05 പ്രവർത്തിക്കുക. ഈ ഭ്രമണപഥത്തിന്റെ പ്രത്യേകത കാരണം ഭൂമിയിൽ നിന്ന് നോക്കുമ്പോൾ ഉപഗ്രഹം ഏതാണ്ട് ഒരേ സ്ഥാനത്ത് നിലകൊള്ളുന്നതായി തോന്നും.
30 മിനിറ്റിന് ഇടവിട്ട് ചിത്രങ്ങൾ
EOS-05 വിജയകരമായി പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചാൽ ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തെയും സമീപപ്രദേശങ്ങളെയും വളരെ വേഗത്തിൽ നിരീക്ഷിക്കാൻ സാധിക്കും.
ദൗത്യത്തിന്റെ ആസൂത്രിത ശേഷി പ്രകാരം ഏകദേശം 30 മിനിറ്റിന്റെ ഇടവേളയിൽ പുതിയ ചിത്രങ്ങൾ ലഭ്യമാക്കാൻ ഉപഗ്രഹത്തിന് കഴിയും. മുൻഗണന നൽകുന്ന പ്രത്യേക പ്രദേശങ്ങളുടെ കാര്യത്തിൽ അഞ്ച് മിനിറ്റിൽ ഒരിക്കൽ വരെ നിരീക്ഷണം നടത്താൻ സാധിക്കുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷ. ഇത് കാലാവസ്ഥാ നിരീക്ഷണത്തിലും ദുരന്തനിവാരണ പ്രവർത്തനങ്ങളിലും വലിയ സഹായമാകും.
ഇന്ത്യയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് ഈ ഉപഗ്രഹം പ്രധാനമാണ്?
ഭൂമിയെ നിരീക്ഷിക്കുന്ന ഉപഗ്രഹങ്ങൾ കൃഷി, കാലാവസ്ഥ, ജലസ്രോതസുകൾ, വനപ്രദേശം, ഭൂവിനിയോഗത്തിലെ മാറ്റങ്ങൾ തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ നിർണായക വിവരങ്ങൾ നൽകുന്നു.
EOS-05 പോലുള്ള അതിവേഗ നിരീക്ഷണ ശേഷിയുള്ള ഉപഗ്രഹം പ്രവർത്തനക്ഷമമായാൽ ചുഴലിക്കാറ്റുകൾ, പ്രളയം, കാട്ടുതീ, മണ്ണിടിച്ചിൽ തുടങ്ങിയ ദുരന്തങ്ങളെ കൂടുതൽ വേഗത്തിൽ നിരീക്ഷിക്കാനും വിലയിരുത്താനും സാധിക്കും.
കൂടാതെ രാജ്യത്തിന്റെ സുരക്ഷാ, തന്ത്രപ്രധാന മേഖലകളിലും താൽപര്യമുള്ള പ്രദേശങ്ങളെ തുടർച്ചയായി നിരീക്ഷിക്കുന്നതിന് ഇത്തരം സാങ്കേതികവിദ്യ സഹായകരമായേക്കാം.
GISAT-1ന്റെ പരാജയത്തിന് ശേഷം EOS-05
2021 ഓഗസ്റ്റിൽ GSLV-F10 ഉപയോഗിച്ച് വിക്ഷേപിച്ച GISAT-1 ദൗത്യം സാങ്കേതിക തകരാറിനെ തുടർന്ന് പരാജയപ്പെട്ടിരുന്നു. ഭ്രമണപഥത്തിലെത്തുന്നതിന് മുമ്പാണ് ദൗത്യം പരാജയപ്പെട്ടത്.
ഇപ്പോൾ അതേ ആശയത്തിന്റെ വികസിത രൂപമായ EOS-05 വീണ്ടും ഭൂസ്ഥിര ഭ്രമണപഥത്തിൽ നിന്ന് തുടർച്ചയായ ഭൂനിരീക്ഷണ ശേഷി തെളിയിക്കാനുള്ള അവസരമാണ് ISROയ്ക്ക് നൽകുന്നത്.
സെപ്റ്റംബർ 4ലെ വിക്ഷേപണം വിജയകരമായാൽ, ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തെ ഏതാണ്ട് തുടർച്ചയായി നിരീക്ഷിക്കാൻ കഴിയുന്ന ശക്തമായ ഒരു ‘ബഹിരാകാശക്കണ്ണ്’ ഇന്ത്യയ്ക്ക് സ്വന്തമാകും.
