ചെന്നൈ: കർണാടക സംഗീതത്തിന്റെ വേദികളിൽ മൃദംഗത്തിന്റെ താളത്തിന് പുതിയൊരു ഭാഷയും ഭാവവും നൽകിയ മഹാപ്രതിഭയാണ് ഡോ. ടി. കെ. മൂർത്തി. ഒരു നൂറ്റാണ്ട് പിന്നിട്ട ജീവിതവും ഒൻപത് പതിറ്റാണ്ടിലേറെ നീണ്ട സംഗീതയാത്രയും അദ്ദേഹത്തെ ഇന്ത്യൻ ശാസ്ത്രീയ സംഗീതചരിത്രത്തിലെ അപൂർവ വ്യക്തിത്വങ്ങളിലൊന്നാക്കി മാറ്റുന്നു. 2024 ഓഗസ്റ്റ് 13-ന് നൂറാം വയസ്സിലെത്തിയ ടി. കെ. മൂർത്തി, മൃദംഗത്തെ വെറും താളവാദ്യമായി കാണാതെ സംഗീതത്തിന്റെ സ്വതന്ത്രമായ ആവിഷ്കാരമാധ്യമമായി വളർത്തിയ പാരമ്പര്യത്തിന്റെ പ്രധാന കണ്ണിയാണ്.
1924 ഓഗസ്റ്റ് 13-ന് ജനിച്ച തനു കൃഷ്ണ മൂർത്തി പിന്നീട് സംഗീതലോകത്ത് ടി. കെ. മൂർത്തി എന്ന പേരിലാണ് പ്രശസ്തനായത്. സംഗീതപാരമ്പര്യമുള്ള കുടുംബത്തിലായിരുന്നു ജനനം. പിതാവ് തനു ഭാഗവതരും കുടുംബത്തിലെ നിരവധി തലമുറകളും സംഗീതവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടവരായിരുന്നു.
ചെറുപ്പത്തിലേ തന്നെ അദ്ദേഹത്തിന് മൃദംഗത്തോടായിരുന്നു പ്രത്യേക താൽപര്യം. സഹോദരൻ ഗോപാലകൃഷ്ണനിൽ നിന്ന് പ്രാഥമിക പരിശീലനം നേടിയ അദ്ദേഹം പിന്നീട് തഞ്ചാവൂർ വൈദ്യനാഥ അയ്യരുടെ ശിഷ്യനായി. തഞ്ചാവൂർ മൃദംഗശൈലിയുടെ പ്രധാന ഗുരുപാരമ്പര്യത്തിൽപ്പെട്ട വൈദ്യനാഥ അയ്യരുടെ കീഴിലുള്ള പരിശീലനമാണ് മൂർത്തിയുടെ സംഗീതജീവിതത്തിന് ശക്തമായ അടിത്തറ പാകിയത്.
ഒൻപതാം വയസ്സിൽ തന്നെ ഗുരുവിന്റെ കീഴിൽ ഔപചാരിക പരിശീലനം ആരംഭിച്ചതായി ജീവചരിത്ര രേഖകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. ബാലപ്രായത്തിൽ തന്നെയുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വാഭാവികമായ താളബോധം ഗുരുവിന്റെ ശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റിയിരുന്നു. അതിവേഗം സഞ്ചരിക്കുന്ന വിരലുകൾ കാരണം ഗുരു അദ്ദേഹത്തെ സ്നേഹപൂർവം ‘ചിട്ടു’ എന്ന് വിളിച്ചിരുന്നതായും രേഖകളുണ്ട്.
ടി. കെ. മൂർത്തിയുടെ സംഭാവന മൃദംഗവാദനത്തിലെ സാങ്കേതിക മികവിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നതല്ല. താളത്തെ സംഗീതത്തിന്റെ ഭാവവുമായി ചേർത്തിണക്കുന്നതിലാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രത്യേകത.
ഗായകന്റെ സ്വരപ്രയോഗങ്ങൾക്കും കൃതിയുടെ ഭാവത്തിനും അനുസരിച്ച് മൃദംഗത്തിന്റെ ശബ്ദവും ഇടവേളകളും രൂപപ്പെടുത്തുന്ന സമീപനം അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാദനത്തിന്റെ പ്രധാന സവിശേഷതയായിരുന്നു.
കൃതിയുടെ വാക്കുകളും ഭാവവും മനസ്സിലാക്കി അതിനനുസരിച്ച് താളം പകർന്നുനൽകുകയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ രീതി. അതുകൊണ്ടുതന്നെ മൃദംഗം ഒരു പശ്ചാത്തല വാദ്യമെന്ന പരിധി കടന്ന് കച്ചേരിയുടെ സംഗീതസംഭാഷണത്തിലെ സജീവ പങ്കാളിയായി മാറി.
ലയം സംബന്ധിച്ച കൃത്യത, കണക്കിലെ സൂക്ഷ്മത, മോഹറയിലും മുക്തായിയിലും പ്രകടമായ സൃഷ്ടിപരത എന്നിവ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാദനത്തെ വേറിട്ടുനിർത്തി. 72 മേളകർത്താരാഗങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള മോഹറകളും മുക്തായികളും സംബന്ധിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഠനവും പരീക്ഷണങ്ങളും ശ്രദ്ധേയമാണ്. ഒരേ മാതൃക ആവർത്തിക്കാതെ താളവിന്യാസത്തിൽ പുതുമ കണ്ടെത്താനുള്ള ശ്രമം അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഗീതചിന്തയുടെ ഭാഗമായിരുന്നു.
ഒൻപത് പതിറ്റാണ്ടോളം നീണ്ട സംഗീതജീവിതത്തിൽ കർണാടക സംഗീതത്തിലെ നിരവധി പ്രമുഖർക്കൊപ്പം ടി. കെ. മൂർത്തി വേദി പങ്കിട്ടു.
പ്രത്യേകിച്ച് എം. എസ്. സുബ്ബുലക്ഷ്മിയുമായുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദീർഘകാല സംഗീതസഹകരണം ശ്രദ്ധേയമാണ്. ഏകദേശം 55 വർഷത്തോളം അവർ ഒരുമിച്ച് സംഗീതപരിപാടികളിൽ പങ്കെടുത്തതായി രേഖകൾ പറയുന്നു. ഗായികയുടെ സ്വരചലനങ്ങളും ഇടവേളകളും സൂക്ഷ്മമായി പിന്തുടർന്ന് അതിന് തുല്യമായ താളപ്രതികരണം നൽകുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശൈലി സംഗീതാസ്വാദകരുടെ ശ്രദ്ധ നേടിയിരുന്നു.
മുസിരി സുബ്രഹ്മണ്യ അയ്യർ, സെമ്മങ്കുടി ശ്രീനിവാസ അയ്യർ, ആലത്തൂർ സഹോദരന്മാർ തുടങ്ങിയ പ്രമുഖ കർണാടക സംഗീതജ്ഞരോടൊപ്പവും അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു. സങ്കീർണ്ണമായ പല്ലവികളും കണക്കുകളും നിറഞ്ഞ സംഗീതാവിഷ്കാരങ്ങൾക്കൊപ്പമുള്ള മൃദംഗവാദനത്തിൽ അദ്ദേഹം പുലർത്തിയ കൃത്യത അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രത്യേകതയായി വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു.
മൃദംഗവാദകനെന്ന നിലയിൽ നേടിയ പ്രശസ്തിക്കൊപ്പം അധ്യാപകൻ എന്ന നിലയിലും ടി. കെ. മൂർത്തിയുടെ സംഭാവന വലുതാണ്.
തഞ്ചാവൂർ പാരമ്പര്യത്തിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച ഗുരുപരമ്പരയും താളചിന്തയും അദ്ദേഹം അടുത്ത തലമുറയിലേക്ക് പകർന്നു നൽകി. ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ശിഷ്യന്മാർ അദ്ദേഹത്തിൽ നിന്ന് പഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.
അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യപരമ്പരയിൽ പിന്നീട് ശ്രദ്ധേയരായ നിരവധി മൃദംഗ കലാകാരന്മാർ വളർന്നുവന്നു.
പരമ്പരാഗത അറിവിനെ അതേപടി ആവർത്തിക്കുന്നതിനേക്കാൾ അതിന്റെ അടിസ്ഥാനതത്വങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കി പുതിയ തലമുറയ്ക്ക് കൈമാറുകയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ അധ്യാപനരീതി. അതിനാൽ ടി. കെ. മൂർത്തിയുടെ പാരമ്പര്യം അദ്ദേഹത്തിന്റെ റെക്കോർഡിംഗുകളിലും കച്ചേരി ഓർമ്മകളിലും മാത്രമല്ല, ശിഷ്യന്മാരുടെ വാദനത്തിലും തുടരുന്നു.
മൃദംഗത്തിന്റെ ശബ്ദഗുണം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലും ടി. കെ. മൂർത്തിക്ക് പ്രത്യേക താൽപര്യമുണ്ടായിരുന്നു. മൃദംഗത്തിന്റെ ശബ്ദവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പരീക്ഷണങ്ങൾക്ക് പ്രശസ്ത ഭൗതികശാസ്ത്രജ്ഞനും നോബൽ സമ്മാനജേതാവുമായ സി. വി. രാമന്റെ അംഗീകാരം ലഭിച്ചതായി ജീവചരിത്ര രേഖകൾ പറയുന്നു. 1940-കളിൽ മൃദംഗത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള ആശയങ്ങൾക്ക് രാമൻ സ്വർണമെഡൽ നൽകിയതായും രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
ഇത് മൂർത്തിയുടെ സംഗീതത്തെ വെറും പാരമ്പര്യപരമായ അഭ്യാസമായി കാണാനാകില്ലെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്ന ഒരു ഘടകമാണ്. ശബ്ദം, ലയം, കാലപ്രമാണം, വാദ്യത്തിന്റെ സ്വഭാവം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള അന്വേഷണാത്മക സമീപനം അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഗീതജീവിതത്തിൽ തുടർച്ചയായി കാണാം.
ടി. കെ. മൂർത്തിയുടെ സംഗീതസംഭാവനയ്ക്ക് ദേശീയ തലത്തിലും വിവിധ സംഗീതസ്ഥാപനങ്ങളിൽ നിന്നുമായി നിരവധി അംഗീകാരങ്ങൾ ലഭിച്ചു.
സംഗീത നാടക അക്കാദമി അവാർഡ്
സംഗീത നാടക അക്കാദമി ഫെലോഷിപ്പ്
കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി ഫെലോഷിപ്പ്
പദ്മശ്രീ
സംഗീത കലാനിധി തുടങ്ങിയ അംഗീകാരങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദീർഘകാല സംഭാവനയെ അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു.
2017-ലെ പദ്മ പുരസ്കാര പട്ടികയിൽ സംഗീതരംഗത്തെ സംഭാവനയ്ക്കായി ടി. കെ. മൂർത്തിക്ക് പദ്മശ്രീ ലഭിച്ചതായി ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ ഔദ്യോഗിക രേഖകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു.
സംഗീത നാടക അക്കാദമിയുടെ രേഖകളിൽ അദ്ദേഹത്തെ മികച്ച സോളോ കലാകാരനും സഹവാദകനുമായി വിശേഷിപ്പിക്കുകയും, നിരവധി പ്രമുഖ കർണാടക സംഗീതജ്ഞർക്കൊപ്പം ദീർഘകാലം പ്രവർത്തിച്ച കലാകാരനെന്ന നിലയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഭാവന രേഖപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.
2023-ൽ തന്നെ ടി. കെ. മൂർത്തിയുടെ ശതാബ്ദി ആഘോഷങ്ങൾക്ക് തുടക്കമായി. ചെന്നൈയിലും മുംബൈയിലുമുൾപ്പെടെ വിവിധ സംഗീതസ്ഥാപനങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തെ ആദരിച്ചു. 2023 ഓഗസ്റ്റിൽ മുംബൈയിലെ ശ്രീ ഷൺമുഖാനന്ദ ഫൈൻ ആർട്സ് ആൻഡ് സംഗീതസഭ ശതാബ്ദി ആഘോഷങ്ങൾക്ക് തുടക്കം കുറിക്കുകയും പ്രത്യേക ബഹുമതി നൽകുകയും ചെയ്തു.
2024 ഓഗസ്റ്റ് 13-ന് അദ്ദേഹം നൂറാം വയസ്സിലെത്തി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ നൂറാം പിറന്നാളിനോടനുബന്ധിച്ച് സംഗീതലോകത്തെ പ്രമുഖർ അദ്ദേഹത്തെ സന്ദർശിക്കുകയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഗീതജീവിതത്തെ അനുസ്മരിക്കുകയും ചെയ്തു. സംഗീതപ്രവർത്തകനും എഴുത്തുകാരനുമായ ടി. എം. കൃഷ്ണ 2024-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച കുറിപ്പിൽ നൂറാം വയസ്സിലും മൂർത്തിയുടെ സംഗീതപാരമ്പര്യത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം എടുത്തുപറഞ്ഞിരുന്നു.
