തിരുവനന്തപുരം: കെഎസ്ആർടിസിയുടെ പ്രിയദർശിനി സൗജന്യ യാത്രാ പദ്ധതി സ്വകാര്യ ബസ് മേഖലയിലുണ്ടാക്കിയ സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിക്ക് പരിഹാരം കാണാൻ സ്വകാര്യ ബസുകൾ ലീസിനെടുത്ത് സർവീസ് നടത്താനുള്ള സാധ്യത പരിശോധിക്കണമെന്ന് വിദഗ്ധ സമിതി ശുപാർശ ചെയ്തു. സ്വകാര്യ ബസ് ഉടമകളുടെ പരാതികൾ പഠിക്കാൻ സംസ്ഥാന സർക്കാർ നിയോഗിച്ച സമിതിയാണ് ഈ നിർദേശം മുന്നോട്ടുവച്ചത്.
പ്രിയദർശിനി പദ്ധതി നിലവിൽ വന്നതോടെ സ്വകാര്യ ബസുകളുടെ വരുമാനം ഗണ്യമായി കുറഞ്ഞതായി ഉടമകൾ സമിതിയെ അറിയിച്ചിരുന്നു. നഷ്ടം നേരിടുന്ന ബസുകൾ സർവീസ് നിർത്തിവയ്ക്കേണ്ട സാഹചര്യമുണ്ടാകുന്നതായും ഉടമകൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ഇതിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് സ്വകാര്യ ബസുകൾ ലീസ് അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഏറ്റെടുത്ത് പൊതുഗതാഗത സംവിധാനത്തിന്റെ ഭാഗമാക്കുന്ന നിർദേശം ഉയർന്നത്.
ഉടമകൾക്ക് നിശ്ചിത വരുമാനം ഉറപ്പാക്കുന്ന മാതൃക
സ്വകാര്യ ബസ് ഉടമകൾക്ക് നേരിടുന്ന പ്രധാന പ്രശ്നങ്ങളിലൊന്ന് സ്ഥിരമായ വരുമാനമില്ലായ്മയാണ്. ലീസ് മാതൃക നടപ്പാക്കുകയാണെങ്കിൽ ബസ് ഉടമകൾക്ക് നിശ്ചിത തുക ലഭിക്കുന്ന രീതിയിൽ കരാർ തയ്യാറാക്കാനാകും. അതേസമയം, സർവീസ് നടത്തിപ്പ് സംബന്ധിച്ച ചുമതലകൾ സർക്കാർ സംവിധാനത്തിന് കൈമാറാനും സാധിക്കും.
എന്നാൽ ലീസ് തുക, കരാർ കാലാവധി, ജീവനക്കാരുടെ ചുമതല, ഇന്ധനച്ചെലവ്, അറ്റകുറ്റപ്പണി, ഇൻഷുറൻസ്, പെർമിറ്റ് തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ വ്യക്തമായ മാനദണ്ഡങ്ങൾ ആവശ്യമാണ്. സ്വകാര്യ ബസ് ഉടമകൾ തന്നെ ലീസ് മാതൃകയോട് സന്നദ്ധത പ്രകടിപ്പിച്ച സാഹചര്യത്തിൽ ഇതിന്റെ പ്രായോഗികത വിശദമായി പരിശോധിക്കണമെന്നാണ് സമിതിയുടെ നിർദേശം.

മൂന്ന് യോഗങ്ങളിൽ ബസ് ഉടമകളുടെ അഭിപ്രായം തേടി
സ്വകാര്യ ബസ് ഉടമകളുമായി വിദഗ്ധ സമിതി മൂന്ന് തവണ ചർച്ച നടത്തിയതായാണ് റിപ്പോർട്ട്. ഉടമകളിൽനിന്ന് ദിവസേന ഉണ്ടാകുന്ന നഷ്ടം സംബന്ധിച്ച വിവരങ്ങൾ ശേഖരിക്കുന്നതിനായി പ്രത്യേക ഫോമുകളും നൽകിയിരുന്നു.
പദ്ധതി ആരംഭിച്ചതിന് ശേഷം തങ്ങൾക്ക് നഷ്ടമുണ്ടായതായി പങ്കെടുത്ത ബസ് ഉടമകൾ വ്യക്തമാക്കിയതായാണ് സമിതി വിലയിരുത്തൽ. നഷ്ടത്തിന്റെ യഥാർഥ തോത് കൃത്യമായി കണക്കാക്കാൻ കൂടുതൽ വിശദമായ പഠനം ആവശ്യമാണെന്നും സമിതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.
ലീസ് നിർദേശത്തിന് പുറമെ സ്വകാര്യ ബസുകളുടെ റൂട്ട്, പെർമിറ്റ് വ്യവസ്ഥകളിൽ ഇളവ് നൽകുന്ന കാര്യവും സമിതി പരിഗണിച്ചിട്ടുണ്ട്.
അവധി ദിവസങ്ങളിലും വിവാഹം പോലുള്ള പ്രത്യേക അവസരങ്ങളിലും സ്വകാര്യ ബസുകൾക്ക് കൂടുതൽ സൗകര്യപ്രദമായി സർവീസ് നടത്താൻ കഴിയുന്ന തരത്തിൽ നിലവിലുള്ള നിയന്ത്രണങ്ങളിൽ ഇളവ് വരുത്തണമെന്നാണ് മറ്റൊരു നിർദേശം. ഇതിലൂടെ ബസുകൾക്ക് അധിക വരുമാനം കണ്ടെത്താനും ഉടമകളുടെ സാമ്പത്തിക ബാധ്യത കുറയ്ക്കാനും കഴിയുമെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ.
പ്രിയദർശിനി പദ്ധതി: സ്വകാര്യ ബസ് മേഖലയിലെ പ്രതിസന്ധി
സ്ത്രീകൾക്കും ട്രാൻസ്ജെൻഡർ വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ടവർക്കും കെഎസ്ആർടിസി ഓർഡിനറി ബസുകളിൽ സൗജന്യ യാത്ര അനുവദിക്കുന്നതാണ് പ്രിയദർശിനി പദ്ധതി. പദ്ധതി സ്ത്രീകളുടെ യാത്രാ ചെലവ് കുറയ്ക്കുന്നതിനും പൊതുഗതാഗതത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം വർധിപ്പിക്കുന്നതിനുമുള്ള സാമൂഹിക ക്ഷേമ നടപടിയായാണ് സർക്കാർ അവതരിപ്പിച്ചത്.
എന്നാൽ സൗജന്യ യാത്രാ ആനുകൂല്യം കെഎസ്ആർടിസി ബസുകളിൽ മാത്രം ലഭ്യമാകുന്നതോടെ യാത്രക്കാരുടെ ഒരു വിഭാഗം സ്വകാര്യ ബസുകളിൽനിന്ന് കെഎസ്ആർടിസിയിലേക്ക് മാറിയതായി സ്വകാര്യ ബസ് ഉടമകൾ ആരോപിച്ചു. ഇതുമൂലം വരുമാനം കുറഞ്ഞതായും പല ബസുകളും സാമ്പത്തികമായി പ്രതിസന്ധിയിലായതായും അവർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.
ജൂലൈയിൽ പുറത്തുവന്ന റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രകാരം, പ്രതിസന്ധിയെ തുടർന്ന് നിരവധി സ്വകാര്യ ബസ് ഉടമകൾ സർവീസ് താൽക്കാലികമായി നിർത്തിവയ്ക്കാനുള്ള അനുമതിക്കായി ജി-ഫോം സമർപ്പിച്ചിരുന്നു. എറണാകുളം ജില്ലയിൽ മാത്രം നിരവധി ബസുകൾ സർവീസ് നിർത്തിയതായും റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ടായിരുന്നു.
മത്സര കമ്മീഷനിലും പരാതി
പ്രിയദർശിനി പദ്ധതി സ്വകാര്യ ബസ് മേഖലയ്ക്ക് അന്യായമായ മത്സര സാഹചര്യം സൃഷ്ടിക്കുന്നുവെന്നാരോപിച്ച് സ്വകാര്യ ബസ് ഉടമകൾ മത്സര കമ്മീഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യയെയും സമീപിച്ചിരുന്നു.
സൗജന്യ യാത്രയുടെ പേരിൽ കെഎസ്ആർടിസിക്ക് സർക്കാർ നഷ്ടപരിഹാരം നൽകുമ്പോൾ, സമാനമായ രീതിയിൽ സ്വകാര്യ ബസ് ഓപ്പറേറ്റർമാരുടെ നഷ്ടം പരിഹരിക്കുന്ന സംവിധാനം നിലവിലില്ലെന്നാണ് പരാതിയിലെ പ്രധാന വാദം. മത്സരനിയമത്തിലെ ആധിപത്യസ്ഥാനം ദുരുപയോഗം ചെയ്യുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വ്യവസ്ഥകളും പരാതിയിൽ ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയിരുന്നു.
സ്വകാര്യ ബസുകൾ ലീസിനെടുക്കാനുള്ള നിർദേശം നടപ്പാക്കണമെങ്കിൽ സർക്കാർ വിശദമായ സാമ്പത്തിക-നിയമ പഠനം നടത്തേണ്ടിവരും. ഓരോ ബസിനും നൽകേണ്ട ലീസ് തുക, ബസിന്റെ പ്രായം, ഫിറ്റ്നസ്, റൂട്ട്, ദിവസേനയുള്ള സർവീസ് ദൂരം, ഇന്ധന ഉപയോഗം, ജീവനക്കാരുടെ ശമ്പളം, അറ്റകുറ്റപ്പണി തുടങ്ങിയ ഘടകങ്ങൾ കണക്കിലെടുത്തായിരിക്കും അന്തിമ വ്യവസ്ഥകൾ നിശ്ചയിക്കേണ്ടത്.
നിലവിലെ പ്രതിസന്ധിയിൽ സ്വകാര്യ ബസ് ഉടമകൾക്ക് നേരിട്ട് സാമ്പത്തിക ആശ്വാസം നൽകുന്നതിനു പകരം അവരുടെ ബസുകളെ തന്നെ പൊതുഗതാഗത സംവിധാനത്തിൽ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുക എന്ന ആശയമാണ് ലീസ് നിർദേശത്തിന്റെ പ്രധാന പ്രത്യേകത.
സർക്കാർ തീരുമാനം കാത്ത് ബസ് മേഖല
വിദഗ്ധ സമിതിയുടെ ശുപാർശകൾ സർക്കാർ എങ്ങനെ നടപ്പാക്കുമെന്നതാണ് ഇനി ശ്രദ്ധേയമായ ചോദ്യം. ലീസ് മാതൃക പ്രായോഗികമാക്കാൻ വിശദമായ പഠനം നടത്തുകയും സ്വകാര്യ ബസ് ഉടമകളുമായി ധാരണയിലെത്തുകയും ചെയ്താൽ, ഒരു വശത്ത് സ്വകാര്യ ബസ് മേഖലയെ സംരക്ഷിക്കാനും മറുവശത്ത് പൊതുഗതാഗത ശൃംഖല ശക്തിപ്പെടുത്താനും കഴിയുമെന്ന വിലയിരുത്തലുണ്ട്.
പ്രിയദർശിനി പദ്ധതി സ്ത്രീകൾക്ക് സൗജന്യ യാത്ര ഉറപ്പാക്കുന്ന സാമൂഹിക ക്ഷേമ നടപടിയായി തുടരുന്നതിനൊപ്പം സ്വകാര്യ ബസ് മേഖലയ്ക്കുണ്ടാകുന്ന സാമ്പത്തിക ആഘാതം എങ്ങനെ പരിഹരിക്കാം എന്നതിലാണ് ഇനി സർക്കാരിന്റെ പ്രധാന ശ്രദ്ധ.



