ലാൽ ബഹാദൂർ ശാസ്ത്രിയുടെ 122-ാം ജന്മവാർഷികത്തിൽ രാജ്യത്തിന്റെ ആദരം
ന്യൂഡൽഹി : ലാളിത്യത്തിന്റെയും അച്ചടക്കത്തിന്റെയും പൊതുജീവിതത്തിലെ ഉത്തരവാദിത്വബോധത്തിന്റെയും പ്രതീകമായി ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്ന മുൻ പ്രധാനമന്ത്രി ലാൽ ബഹാദൂർ ശാസ്ത്രിയുടെ 122-ാം ജന്മവാർഷികം ഇന്ന് രാജ്യം ആചരിക്കുന്നു. 1904 ഒക്ടോബർ 2-ന് ഉത്തർപ്രദേശിലെ മുഗൾസരായിയിൽ ജനിച്ച ശാസ്ത്രി സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യയുടെ രണ്ടാമത്തെ പ്രധാനമന്ത്രിയായിരുന്നു. മഹാത്മാഗാന്ധിയുടെ ജന്മദിനമായ ഒക്ടോബർ 2 തന്നെയാണ് ശാസ്ത്രി ജയന്തിയും.
ഡൽഹിയിലെ വിജയ് ഘട്ടിലെ ശാസ്ത്രിയുടെ സ്മാരകത്തിൽ രാഷ്ട്രനേതാക്കളും വിവിധ മേഖലകളിലുള്ള പ്രമുഖരും ആദരാഞ്ജലികൾ അർപ്പിച്ചു. 1964 ജൂൺ 9 മുതൽ 1966 ജനുവരി 11 വരെ പ്രധാനമന്ത്രിയായിരുന്ന ശാസ്ത്രിയുടെ ഭരണകാലം ദൈർഘ്യം കുറഞ്ഞതായിരുന്നെങ്കിലും ഇന്ത്യയുടെ രാഷ്ട്രീയ, കാർഷിക, പ്രതിരോധ ചരിത്രത്തിൽ നിർണായകമായ കാലഘട്ടമായിരുന്നു.
സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിലൂടെ പൊതുപ്രവർത്തനത്തിലേക്ക്
1904 ഒക്ടോബർ 2-ന് ജനിച്ച ലാൽ ബഹാദൂർ ശാസ്ത്രിക്ക് ബാല്യത്തിലേ പിതാവിനെ നഷ്ടപ്പെട്ടു. ലളിതമായ കുടുംബപശ്ചാത്തലത്തിൽ വളർന്ന അദ്ദേഹം കൗമാരപ്രായത്തിൽ തന്നെ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന്റെ ഭാഗമായി. 1921-ലെ അസഹകരണ പ്രസ്ഥാനത്തിലും അദ്ദേഹം പങ്കെടുത്തു. പിന്നീട് കാശി വിദ്യാപീഠത്തിൽ പഠനം പൂർത്തിയാക്കിയ അദ്ദേഹം അവിടെ നിന്ന് ലഭിച്ച ‘ശാസ്ത്രി’ എന്ന ബഹുമതിപ്പേര് പിന്നീട് സ്വന്തം പേരിന്റെ ഭാഗമായി സ്വീകരിച്ചു.
നെഹ്റുവിന് ശേഷം പ്രധാനമന്ത്രിപദത്തിലേക്ക്
ജവഹർലാൽ നെഹ്റുവിന്റെ മരണത്തെ തുടർന്ന് 1964 ജൂൺ 9-ന് ലാൽ ബഹാദൂർ ശാസ്ത്രി ഇന്ത്യയുടെ രണ്ടാമത്തെ പ്രധാനമന്ത്രിയായി അധികാരമേറ്റു. രാജ്യത്തിന് രാഷ്ട്രീയമായി നിർണായകമായ സാഹചര്യത്തിലായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണകാലം. 1965-ലെ ഇന്ത്യ–പാകിസ്താൻ യുദ്ധവും അതേ കാലഘട്ടത്തിലെ ഭക്ഷ്യപ്രതിസന്ധിയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിന് വലിയ വെല്ലുവിളികളായിരുന്നു. ഈ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് രാജ്യത്തിന്റെ സൈനികശക്തിയെയും കാർഷികമേഖലയെയും ഒരുപോലെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്ന ‘ജയ് ജവാൻ, ജയ് കിസാൻ’ എന്ന മുദ്രാവാക്യം അദ്ദേഹം മുന്നോട്ടുവച്ചത്.
‘ജയ് ജവാൻ, ജയ് കിസാൻ’ — കാലാതീതമായ സന്ദേശം
‘ജയ് ജവാൻ, ജയ് കിസാൻ’ എന്നത് സൈനികരോടുള്ള ആദരവും രാജ്യത്തിന്റെ ഭക്ഷ്യസുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കുന്ന കർഷകരുടെ പ്രാധാന്യവും ഒരുമിച്ച് ഉയർത്തിക്കാട്ടുന്ന സന്ദേശമായി മാറി.
1965-ലെ യുദ്ധകാലത്ത് രാജ്യത്തിന്റെ സുരക്ഷയ്ക്ക് സൈനികർ നിർണായകമായിരുന്നപ്പോൾ, ഭക്ഷ്യക്ഷാമം നേരിടുന്ന ഇന്ത്യയ്ക്ക് കാർഷിക ഉൽപാദനം വർധിപ്പിക്കേണ്ടതും അനിവാര്യമായിരുന്നു. അതിനാൽ പ്രതിരോധശേഷിയും ഭക്ഷ്യസ്വയംപര്യാപ്തതയും ദേശീയശക്തിയുടെ രണ്ട് പ്രധാന ഘടകങ്ങളായി ശാസ്ത്രിയുടെ ആഹ്വാനം അവതരിപ്പിച്ചു.
ഭക്ഷ്യധാന്യങ്ങളുടെ ഉൽപാദനം വർധിപ്പിക്കുന്നതിനും രാജ്യത്തെ ഭക്ഷ്യ ഇറക്കുമതിയിലുള്ള ആശ്രിതത്വം കുറയ്ക്കുന്നതിനുമുള്ള ശ്രമങ്ങൾക്ക് ശാസ്ത്രിയുടെ കാലഘട്ടത്തിൽ പ്രാധാന്യം ലഭിച്ചു. പിന്നീട് ഇന്ത്യയിലെ ഹരിതവിപ്ലവത്തിന്റെ വളർച്ചയുമായി ഈ കാലഘട്ടത്തെ ചരിത്രപരമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി കാണുന്നു. ക്ഷീരോൽപാദനം വർധിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ശ്രമങ്ങൾക്കും അദ്ദേഹം പിന്തുണ നൽകിയിരുന്നു.
ലാളിത്യത്തിന്റെ പ്രതീകമായി ശാസ്ത്രി
അധികാരത്തിന്റെ ഉന്നതസ്ഥാനത്ത് എത്തിയിട്ടും ലളിതമായ ജീവിതശൈലി നിലനിർത്തിയ നേതാവെന്ന നിലയിലാണ് ശാസ്ത്രി പൊതുസ്മരണയിൽ തുടരുന്നത്. വ്യക്തിപരമായ ലാളിത്യം, പൊതുജീവിതത്തിലെ ഉത്തരവാദിത്വം, ദേശീയ സ്വയംപര്യാപ്തതയ്ക്കുള്ള ഊന്നൽ എന്നിവയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പാരമ്പര്യവുമായി സാധാരണയായി ബന്ധപ്പെടുത്തി പറയപ്പെടുന്ന പ്രധാന സവിശേഷതകൾ.
രാജ്യത്തിന്റെ ആദരം
2026 ഒക്ടോബർ 2-ന് രാജ്യം ശാസ്ത്രിയുടെ 122-ാം ജന്മവാർഷികം ആചരിക്കുമ്പോൾ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതവും സംഭാവനകളും വിവിധ പരിപാടികളിലൂടെ അനുസ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. ഡൽഹിയിലെ വിജയ് ഘട്ടിൽ ആദരാഞ്ജലികൾ അർപ്പിക്കുന്നതിനൊപ്പം രാജ്യത്തെ വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിലും വിവിധ സംഘടനകളിലും പ്രസംഗങ്ങൾ, പ്രാർത്ഥനകൾ, അനുസ്മരണ പരിപാടികൾ തുടങ്ങിയവ സംഘടിപ്പിക്കാറുണ്ട്.
