വാർധക്യം ജീവിതത്തിന്റെ അവസാന അധ്യായമല്ല; മനുഷ്യൻ തന്റെ ജീവിതകാലം മുഴുവൻ നേടിയെടുത്ത അനുഭവങ്ങൾക്കും ബന്ധങ്ങൾക്കും ഓർമ്മകൾക്കും അംഗീകാരം ലഭിക്കേണ്ട ഘട്ടമാണ്. എന്നാൽ കുടുംബഘടനകളിലെ മാറ്റം, നഗരവൽക്കരണം, കുടിയേറ്റം, സാമ്പത്തിക സമ്മർദ്ദം, ഏകാന്തത, ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങൾ എന്നിവ വർധിച്ചതോടെ പല വയോജനങ്ങൾക്കും ജീവിതത്തിന്റെ ഈ ഘട്ടത്തിൽ ആവശ്യമായ സ്നേഹവും പരിചരണവും ലഭിക്കാതെ പോകുന്ന സാഹചര്യമുണ്ട്.
വയസ്സാകുമ്പോൾ ഒരാൾക്ക് ആവശ്യമാകുന്നത് മരുന്നും ഭക്ഷണവും മാത്രമല്ല. കേൾക്കാൻ ഒരാൾ, സംസാരിക്കാൻ ഒരാൾ, തീരുമാനങ്ങളിൽ പങ്കാളിയാകാനുള്ള അവകാശം, സുരക്ഷിതമായ താമസം, സാമ്പത്തിക സ്വാതന്ത്ര്യം, ചികിത്സ ലഭിക്കാനുള്ള അവസരം, സ്വന്തം അന്തസ്സോടെ ജീവിക്കാനുള്ള സാഹചര്യം—ഇവയെല്ലാം ഒരുപോലെ പ്രധാനമാണ്.
അതുകൊണ്ടുതന്നെ വയോജന പരിചരണത്തെ കുടുംബത്തിന്റെ സ്വകാര്യ ഉത്തരവാദിത്തം എന്ന പരിധിയിൽ മാത്രം കാണാതെ, മനുഷ്യാവകാശത്തിന്റെയും സാമൂഹിക നീതിയുടെയും ഭാഗമായി കാണേണ്ട സമയം അതിക്രമിച്ചിരിക്കുകയാണ്.
സ്നേഹം ഒരു ആഡംബരമല്ല
വയോജന പരിചരണത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുമ്പോൾ പലപ്പോഴും ഭക്ഷണം, മരുന്ന്, ചികിത്സ, താമസം തുടങ്ങിയ ഭൗതിക ആവശ്യങ്ങൾക്കാണ് മുൻഗണന ലഭിക്കുന്നത്. അവ അനിവാര്യമാണ്. എന്നാൽ വൈകാരിക പരിചരണത്തിന്റെ അഭാവവും വയോജനങ്ങളുടെ ജീവിത നിലവാരത്തെ ഗൗരവമായി ബാധിക്കാം.
കുടുംബാംഗങ്ങൾക്കൊപ്പം താമസിച്ചാലും ചില വയോജനങ്ങൾ ഏകാന്തത അനുഭവിക്കുന്നുണ്ട്. ദിവസങ്ങളോളം ആരുമായും അർത്ഥപൂർണ്ണമായി സംസാരിക്കാത്ത അവസ്ഥ, കുടുംബ തീരുമാനങ്ങളിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കപ്പെടൽ, സ്വന്തം അഭിപ്രായങ്ങൾക്ക് വിലയില്ലെന്ന തോന്നൽ, “ഇനി നിങ്ങൾക്ക് വിശ്രമിക്കാം” എന്ന പേരിൽ ജീവിതത്തിലെ സജീവ പങ്കാളിത്തത്തിൽ നിന്ന് മാറ്റിനിർത്തപ്പെടൽ—ഇവയെല്ലാം അവഗണനയുടെ വ്യത്യസ്ത രൂപങ്ങളാകാം.
പരിചരണം എന്നത് ഒരാളെ നോക്കിക്കൊള്ളുന്നതു മാത്രമല്ല; അയാളെ ഒരു പൂർണ്ണ മനുഷ്യനായി അംഗീകരിക്കുന്നതുമാണ്.
“അവകാശം” എന്ന കാഴ്ചപ്പാട് എന്തുകൊണ്ട് ആവശ്യമാണ്?
വയോജനങ്ങൾക്ക് പരിചരണം നൽകുന്നത് മക്കളുടെ കടമയോ കുടുംബത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തമോ മാത്രമായി കാണുമ്പോൾ, കുടുംബപിന്തുണ ലഭിക്കാത്ത ഒരാളുടെ അവകാശങ്ങൾ പലപ്പോഴും ദുർബലമാകുന്നു.
മക്കൾ വിദേശത്തോ മറ്റൊരു നഗരത്തിലോ ജോലി ചെയ്യുകയാണെങ്കിൽ?
വിവാഹമോചനത്തിനുശേഷം ഒറ്റയ്ക്കായാൽ? ജീവിതപങ്കാളിയെ നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ? കുടുംബത്തിൽ സാമ്പത്തിക പ്രശ്നങ്ങളുണ്ടായാൽ? ആരോഗ്യപരമായി നിരന്തരം സഹായം ആവശ്യമാകുമ്പോൾ?
ഇത്തരം സാഹചര്യങ്ങളിൽ സാമൂഹികവും സ്ഥാപനപരവുമായ പിന്തുണാ സംവിധാനങ്ങൾ ശക്തമായിരിക്കണം.
വയോജന പരിചരണം ഒരു “ദാനം” എന്ന നിലയിൽ നിന്ന് അവകാശാധിഷ്ഠിത സാമൂഹിക സേവനം എന്ന നിലയിലേക്ക് മാറേണ്ടതിന്റെ പ്രധാന കാരണം ഇതാണ്.
അന്തസ്സോടെ ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശം
വാർധക്യത്തിൽ ശരീരത്തിന് കൂടുതൽ സഹായം ആവശ്യമായേക്കാം. എന്നാൽ അതുകൊണ്ട് വ്യക്തിയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യം ഇല്ലാതാകുന്നില്ല.
എന്ത് ഭക്ഷണം കഴിക്കണം, എവിടെ താമസിക്കണം, ചികിത്സയെക്കുറിച്ചുള്ള തീരുമാനങ്ങളിൽ എങ്ങനെ പങ്കെടുക്കണം, ആരുമായി ഇടപഴകണം, സാമ്പത്തിക കാര്യങ്ങൾ എങ്ങനെ കൈകാര്യം ചെയ്യണം തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങളിൽ വ്യക്തിക്ക് സാധ്യമായത്ര സ്വയം തീരുമാനിക്കാനുള്ള അവസരം ലഭിക്കണം.
ശാരീരിക പരിമിതികളെ വ്യക്തിത്വത്തിന്റെ പരിമിതികളായി കാണരുത്.
ഒരു വയോധികൻ സഹായം ആവശ്യപ്പെടുന്നു എന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിപ്രായത്തിന് വിലയില്ല എന്നർത്ഥമല്ല. പരിചരണത്തിന്റെ പേരിൽ വ്യക്തിയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യവും സ്വകാര്യതയും തീരുമാനമെടുക്കാനുള്ള അവകാശവും നഷ്ടപ്പെടുത്തുന്നത് സംരക്ഷണമല്ല.
കുടുംബത്തിന്റെ പങ്ക് മാറുന്ന കാലം
കേരളം ഉൾപ്പെടെയുള്ള സമൂഹങ്ങളിൽ പരമ്പരാഗത കൂട്ടുകുടുംബരീതിയിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങളാണ് സംഭവിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നത്. തൊഴിൽ, വിദ്യാഭ്യാസം, കുടിയേറ്റം, നഗരജീവിതം എന്നിവ കുടുംബാംഗങ്ങളെ ഭൗമശാസ്ത്രപരമായി അകറ്റിയിട്ടുണ്ട്.
മക്കൾ അകലെയാണെന്നത് അവർ സ്നേഹിക്കുന്നില്ല എന്നതിന് തെളിവല്ല. അതുപോലെ തന്നെ ഒരേ വീട്ടിൽ താമസിക്കുന്നുവെന്നത് ഒരാൾക്ക് ആവശ്യമായ പരിചരണം ലഭിക്കുന്നു എന്നതിനും തെളിവല്ല.
അതിനാൽ “മക്കൾ നോക്കിക്കൊള്ളും” എന്ന പ്രതീക്ഷ മാത്രം ആശ്രയിച്ചുള്ള വയോജന സംരക്ഷണ മാതൃകയ്ക്ക് പകരം, കുടുംബം–സമൂഹം–സർക്കാർ–ആരോഗ്യസംവിധാനം എന്നിവ ചേർന്നുള്ള പിന്തുണാ ശൃംഖല ആവശ്യമാണ്.
ഏകാന്തതയും അദൃശ്യമായ വേദനയും
വയോജനങ്ങളിലെ ഏകാന്തത പലപ്പോഴും പുറത്തുനിന്ന് തിരിച്ചറിയാൻ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്.
വീട്ടിലിരിക്കുന്ന ഒരാൾ ദിവസവും ടെലിവിഷൻ കാണുന്നു എന്നതുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം സന്തോഷവാനാണെന്ന് കരുതാനാകില്ല. മരുന്നുകൾ കൃത്യമായി കഴിക്കുന്നു എന്നതുകൊണ്ട് വൈകാരികമായി സുരക്ഷിതനാണെന്നും ഉറപ്പില്ല.
“എങ്ങനെയുണ്ട്?” എന്ന ചോദ്യം ചോദിക്കുന്നതും അതിന്റെ മറുപടി ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കുന്നതും ചിലപ്പോൾ ഒരു പരിചരണത്തിന്റെ തുടക്കമാകാം.
അയൽക്കൂട്ടങ്ങൾ, റെസിഡന്റ്സ് അസോസിയേഷനുകൾ, തദ്ദേശസ്ഥാപനങ്ങൾ, സന്നദ്ധ സംഘടനകൾ, ആരോഗ്യപ്രവർത്തകർ, സാമൂഹിക പ്രവർത്തകർ എന്നിവർക്കും ഇവിടെ നിർണായക പങ്കുണ്ട്.
സാമ്പത്തിക സുരക്ഷയും പരിചരണത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്
സ്നേഹവും പരിചരണവും സംസാരിക്കുമ്പോൾ സാമ്പത്തിക സുരക്ഷയെ ഒഴിവാക്കാനാകില്ല.
വരുമാനമില്ലായ്മ, പെൻഷൻ സംബന്ധമായ ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ, ചികിത്സാചെലവ്, മരുന്നുകളുടെ വില, താമസച്ചെലവ്, ദൈനംദിന ആവശ്യങ്ങൾ എന്നിവ വയോജനങ്ങളുടെ സുരക്ഷയെ നേരിട്ട് ബാധിക്കുന്നു.
സാമ്പത്തികമായി മറ്റുള്ളവരെ പൂർണ്ണമായി ആശ്രയിക്കേണ്ടി വരുന്ന സാഹചര്യം ചിലപ്പോൾ തീരുമാനമെടുക്കാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യത്തെയും ബാധിച്ചേക്കാം.
അതിനാൽ സാമൂഹിക സുരക്ഷാ പദ്ധതികൾ, പെൻഷൻ, ആരോഗ്യപരിരക്ഷ, കുറഞ്ഞ ചെലവിലുള്ള ചികിത്സ, നിയമസഹായം, സുരക്ഷിത താമസം തുടങ്ങിയ സംവിധാനങ്ങൾ കൂടുതൽ പ്രാപ്യമാക്കേണ്ടത് അനിവാര്യമാണ്.
പരിചരണത്തിന്റെ പേരിലുള്ള അതിക്രമം തിരിച്ചറിയണം
വയോജന പീഡനം എല്ലായ്പ്പോഴും ശാരീരിക മർദനത്തിന്റെ രൂപത്തിലായിരിക്കണമെന്നില്ല.
സ്ഥിരമായ അപമാനം
ഭീഷണിപ്പെടുത്തൽ
ഒറ്റപ്പെടുത്തൽ
സാമ്പത്തിക ചൂഷണം
മരുന്ന് നിഷേധിക്കൽ
ആവശ്യമായ ഭക്ഷണം നൽകാതിരിക്കൽ
സ്വത്തോ വരുമാനമോ അന്യായമായി കൈക്കലാക്കൽ
ചികിത്സയിൽ നിന്ന് മനഃപൂർവം അകറ്റിനിർത്തൽ
വ്യക്തിയുടെ അഭിപ്രായം പൂർണ്ണമായി അവഗണിക്കൽ
എന്നിവയും വയോജന അവകാശങ്ങളെ ബാധിക്കുന്ന പെരുമാറ്റങ്ങളാകാം.
അതുകൊണ്ട് വയോജന സംരക്ഷണം എന്നത് അവരെ “പരിപാലിക്കുക” എന്നതിലുപരി അവരുടെ അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുക എന്നതുമാണ്.
ആരോഗ്യപരിചരണം മനുഷ്യകേന്ദ്രിതമാകണം
വയോജനങ്ങൾക്ക് ആരോഗ്യസേവനം ലഭിക്കുമ്പോൾ രോഗചികിത്സയ്ക്കൊപ്പം ജീവിത നിലവാരത്തിനും പ്രാധാന്യം നൽകണം.
ഒന്നിലധികം ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളുള്ളവർക്ക് ഏകോപിത ചികിത്സ, മരുന്നുകളുടെ ശരിയായ ഉപയോഗം, പുനരധിവാസം, മാനസിക-സാമൂഹിക പിന്തുണ, വീട്ടിലെ പരിചരണം, പാലിയേറ്റീവ് കെയർ തുടങ്ങിയ സേവനങ്ങൾ ആവശ്യമായി വരാം.
ആശുപത്രിയിലെ ചികിത്സ അവസാനിച്ചാൽ പരിചരണം അവസാനിക്കുന്നില്ല. വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങിയ ശേഷമുള്ള ജീവിതവും പരിചരണത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.
സമൂഹം ചെയ്യേണ്ടത് എന്ത്?
വയോജനങ്ങളെ സമൂഹത്തിന്റെ “ഭാരം” എന്ന നിലയിൽ കാണുന്ന മനോഭാവം മാറണം. അവർ സമൂഹത്തിന്റെ സജീവ അംഗങ്ങളാണ്.
തദ്ദേശതലത്തിൽ:
• വയോജന സൗഹൃദ പൊതുസ്ഥലങ്ങൾ
• എളുപ്പത്തിൽ ലഭ്യമാകുന്ന ആരോഗ്യസേവനങ്ങൾ
• സാമൂഹിക കൂട്ടായ്മകൾ
• ഒറ്റയ്ക്ക് കഴിയുന്നവരെ കണ്ടെത്താനുള്ള സംവിധാനങ്ങൾ
• നിയമ-സാമൂഹിക സഹായം
• ഡിജിറ്റൽ സേവനങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കാൻ സഹായം
• അടിയന്തര സാഹചര്യങ്ങളിൽ വേഗത്തിലുള്ള ഇടപെടൽ
എന്നിവ ശക്തിപ്പെടുത്താൻ കഴിയും.
അതോടൊപ്പം, വയോജനങ്ങളുടെ സ്വന്തം കഴിവുകളും അനുഭവങ്ങളും പ്രയോജനപ്പെടുത്തുന്ന സാമൂഹിക ഇടപെടലുകൾക്കും പ്രാധാന്യം നൽകണം. പഠിപ്പിക്കൽ, കലാപരിപാടികൾ, വായന, സന്നദ്ധപ്രവർത്തനം, തലമുറകൾ തമ്മിലുള്ള ആശയവിനിമയം തുടങ്ങിയ പ്രവർത്തനങ്ങൾ അവരെ സമൂഹവുമായി സജീവമായി ബന്ധിപ്പിക്കും.
“പരിചരണം” എന്ന വാക്കിന് പുതിയ അർത്ഥം നൽകേണ്ട സമയം
വയസ്സായ ഒരാൾക്ക് കുളിക്കാനും ഭക്ഷണം കഴിക്കാനും മരുന്ന് കഴിക്കാനും സഹായം നൽകുന്നത് പരിചരണമാണ്. എന്നാൽ അതോടൊപ്പം അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഥ കേൾക്കുന്നതും, ഇഷ്ടങ്ങൾ മാനിക്കുന്നതും, സ്വകാര്യത സംരക്ഷിക്കുന്നതും, തീരുമാനങ്ങളിൽ പങ്കാളിയാക്കുന്നതും പരിചരണമാണ്.
ഒരു അമ്മയ്ക്ക് മരുന്ന് വാങ്ങിക്കൊടുക്കുന്നത് പരിചരണമാണ്. അതോടൊപ്പം അവൾക്ക് സംസാരിക്കാൻ സമയം കണ്ടെത്തുന്നതും പരിചരണമാണ്.
ഒരു അച്ഛന്റെ ബാങ്ക് കാര്യങ്ങൾ നോക്കിക്കൊടുക്കുന്നത് പരിചരണമാണ്. എന്നാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക തീരുമാനങ്ങളിൽ അദ്ദേഹത്തെ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നതും അത്രതന്നെ പ്രധാനമാണ്.
പരിചരണം ശരീരത്തെ മാത്രം സംരക്ഷിക്കുന്നതല്ല; വ്യക്തിയുടെ ആത്മാഭിമാനത്തെയും സ്വാതന്ത്ര്യത്തെയും ബന്ധങ്ങളെയും സംരക്ഷിക്കുന്നതാണ്.
സ്നേഹവും പരിചരണവും അടിസ്ഥാന അവകാശമാകുമ്പോൾ
“സ്നേഹം ഒരു അവകാശമാണ്” എന്ന് നിയമപരമായ കൃത്യമായ പദപ്രയോഗത്തിൽ പറയുന്നതിന് വിവിധ നിയമ-നയപരമായ പരിധികൾ ഉണ്ടാകാം. എന്നാൽ മനുഷ്യാവകാശത്തിന്റെ വിശാലമായ കാഴ്ചപ്പാടിൽ അന്തസ്സോടെ ജീവിക്കുക, വിവേചനത്തിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കപ്പെടുക, ആരോഗ്യവും സുരക്ഷയും സാമൂഹിക പങ്കാളിത്തവും ലഭിക്കുക, ആവശ്യമായ പിന്തുണ നേടുക എന്നിവ വയോജന ജീവിതത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ഘടകങ്ങളാണ്.
അതുകൊണ്ട് വയോജന പരിചരണത്തെ കുടുംബത്തിന്റെ വ്യക്തിപരമായ കാരുണ്യത്തിൽ മാത്രം ആശ്രയിക്കുന്നതിനു പകരം, അവകാശം, ഉത്തരവാദിത്തം, സാമൂഹിക സുരക്ഷ, പൊതുനയം എന്നീ നാല് തൂണുകളിൽ സ്ഥാപിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
ഇന്നത്തെ വയോജനങ്ങൾ നാളത്തെ നമ്മളാണ്
വാർധക്യം മറ്റൊരാളുടെ ജീവിതത്തിൽ മാത്രം സംഭവിക്കുന്ന ഒന്നല്ല. ജീവിതത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക ഘട്ടമാണത്.
ഇന്ന് മാതാപിതാക്കളെയും അയൽക്കാരെയും മുതിർന്ന ബന്ധുക്കളെയും എങ്ങനെ കാണുന്നു എന്നത് നാളെ നമ്മൾ ജീവിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന സമൂഹത്തിന്റെ രൂപം നിർണയിക്കുന്നു.
ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ പുരോഗതി അതിന്റെ യുവജനങ്ങളുടെ നേട്ടങ്ങളിൽ മാത്രം അളക്കാനാകില്ല; വയോജനങ്ങൾ എത്രമാത്രം സുരക്ഷിതരും ആദരിക്കപ്പെട്ടവരും ഏകാന്തതയിൽ നിന്ന് മോചിതരുമായാണ് ജീവിക്കുന്നത് എന്നതും അതിന്റെ മാനദണ്ഡമാണ്.
വയസ്സാകുക ഒരു കുറ്റമല്ല. സഹായം ആവശ്യപ്പെടുക ദൗർബല്യമല്ല. പരിചരണം സ്വീകരിക്കുക ഭാരമല്ല.
അന്തസ്സോടെ വാർധക്യം അനുഭവിക്കാനുള്ള അവകാശം ഓരോ മനുഷ്യന്റെയും അവകാശമായി അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു സമൂഹമാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ മനുഷ്യകേന്ദ്രിതമായ സമൂഹം.
