ബഹിരാകാശത്ത് മനുഷ്യശരീരത്തിന് എന്ത് സംഭവിക്കുന്നു?
2025 മാർച്ചിൽ ബോയിംഗ് സ്റ്റാർലൈനർ പേടകത്തിലെ സാങ്കേതിക പ്രശ്നത്തെ തുടർന്ന് പ്രതീക്ഷിച്ചതിലും കൂടുതൽ കാലം അന്താരാഷ്ട്ര ബഹിരാകാശ നിലയത്തിൽ (ISS) കഴിയേണ്ടിവന്ന ബഹിരാകാശ യാത്രികരായ സുനിത വില്യംസും ബുച്ച് വിൽമോറും ഒമ്പത് മാസത്തെ ദൗത്യത്തിനുശേഷം ഭൂമിയിലേക്ക് മടങ്ങി. ഭൂമിയിലെ ഗുരുത്വാകർഷണവുമായി ശരീരം വീണ്ടും പൊരുത്തപ്പെടുന്നതിനായി ഇരുവർക്കും ദീർഘകാല പുനരധിവാസ പരിശീലനം ആവശ്യമായി വന്നു.
ഒമ്പത് മാസം ദൈർഘ്യമേറിയ കാലയളവാണെന്ന് തോന്നുമെങ്കിലും, റഷ്യൻ ബഹിരാകാശ യാത്രികരായ ഒലെഗ് കൊനോനെൻകോയും നിക്കോളായ് ചൂബും 2024 സെപ്റ്റംബറിൽ 374 ദിവസം അന്താരാഷ്ട്ര ബഹിരാകാശ നിലയത്തിൽ ചെലവഴിച്ച് ഏറ്റവും ദൈർഘ്യമേറിയ താമസത്തിന്റെ റെക്കോർഡ് സ്വന്തമാക്കിയിരുന്നു.
ബഹിരാകാശ യാത്രയ്ക്കായി കർശനമായ പരിശീലനം ലഭിക്കുന്നവരാണ് ബഹിരാകാശ യാത്രികർ. എന്നിരുന്നാലും, ദീർഘകാലം സൂക്ഷ്മ ഗുരുത്വാകർഷണ (Microgravity) സാഹചര്യത്തിൽ കഴിയുന്നത് മനുഷ്യശരീരത്തിൽ നിരവധി മാറ്റങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
പേശികളുടെ ക്ഷയവും ബലക്കുറവും
ഭൂമിയുടെ ഗുരുത്വാകർഷണത്തിന്റെ അഭാവത്തിൽ കൈകാലുകളിലെ പേശികളും അസ്ഥികളും സാധാരണ പോലെ പ്രവർത്തിക്കേണ്ട ആവശ്യമില്ല. ശരീരത്തിന്റെ നിലനിൽപ്പ് (Posture) നിയന്ത്രിക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന പുറം, കഴുത്ത്, കാൽമുട്ടിന് താഴെയുള്ള പേശികൾ (Calf muscles), തുടയിലെ ക്വാഡ്രിസെപ്സ് (Quadriceps) എന്നിവയാണ് ഏറ്റവും കൂടുതൽ ബാധിക്കപ്പെടുന്നത്.
ശാരീരിക പ്രവർത്തനം കുറയുന്നതിനാൽ അട്രോഫി (Atrophy) എന്നറിയപ്പെടുന്ന പേശികളുടെ ക്ഷയം സംഭവിക്കുന്നു. Canadian Medical Association Journal-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച പഠനങ്ങൾ പ്രകാരം, വെറും രണ്ടാഴ്ചത്തെ ബഹിരാകാശ ദൗത്യത്തിനുശേഷം തന്നെ പേശികളുടെ അളവ് 20 ശതമാനം വരെ കുറയാം. ദീർഘകാല ദൗത്യങ്ങളിൽ ഇത് 30 ശതമാനം വരെ ഉയരാനും സാധ്യതയുണ്ട്.
അസ്ഥികളുടെ സാന്ദ്രത കുറയുന്നു
സൂക്ഷ്മ ഗുരുത്വാകർഷണ സാഹചര്യത്തിൽ അസ്ഥികൾക്കും ശക്തി നഷ്ടപ്പെടുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ഇടുപ്പിലെയും (Hip) നട്ടെല്ലിലെയും (Spine) അസ്ഥികളുടെ സാന്ദ്രത ഓരോ മാസവും ഏകദേശം 1 മുതൽ 2 ശതമാനം വരെ കുറയാമെന്നാണ് പഠനങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.
ഇതിന്റെ ഫലമായി ഭൂമിയിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തുന്ന ബഹിരാകാശ യാത്രികർക്ക് അസ്ഥി ഒടിവ്, നടുവേദന, ശരീരസന്തുലിതാവസ്ഥയിലെ പ്രശ്നങ്ങൾ എന്നിവ ഉണ്ടാകാനുള്ള സാധ്യത വർധിക്കുന്നു. അതിനാൽ ഭൂമിയിലെ ഗുരുത്വാകർഷണവുമായി ശരീരം വീണ്ടും പൊരുത്തപ്പെടാൻ പ്രത്യേക വ്യായാമങ്ങളും പുനരധിവാസ ചികിത്സയും അനിവാര്യമാണ്.
ബഹിരാകാശ ദൗത്യങ്ങൾ മനുഷ്യരാശിയുടെ ശാസ്ത്രപുരോഗതിക്ക് വലിയ സംഭാവന നൽകുന്നുണ്ടെങ്കിലും, മനുഷ്യശരീരത്തിൽ അവ സൃഷ്ടിക്കുന്ന മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനങ്ങൾ ഭാവിയിലെ ദീർഘകാല ബഹിരാകാശ യാത്രകൾ കൂടുതൽ സുരക്ഷിതമാക്കുന്നതിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്നു.



