ബംഗാളിന്റെ സമ്പന്നമായ മതപരവും സാംസ്കാരികവുമായ പാരമ്പര്യത്തെ തലമുറകളിലേക്ക് കൈമാറിക്കൊണ്ട് 87-ാം വർഷത്തിലേക്ക് കടന്നിരിക്കുകയാണ് പൂനെയിലെ കോൺഗ്രസ് ഭവനിലെ ദുർഗാപൂജ. ബംഗാളിന് പുറത്തു താമസിക്കുന്ന ബംഗാളി സമൂഹത്തിന് സ്വന്തം നാടിന്റെ വിശ്വാസങ്ങളും ആചാരങ്ങളും കലാസാംസ്കാരിക പൈതൃകവും നിലനിർത്താനുള്ള പ്രധാന വേദിയായി ഈ ആഘോഷം മാറിയിരിക്കുന്നു. ഭക്തി, പാരമ്പര്യം, സാമൂഹിക ഐക്യം എന്നിവയുടെ സംഗമമായി മാറുന്ന ഈ പൂജയിൽ ബംഗാളിന്റെ തനതായ ആചാരങ്ങൾക്കും അനുഷ്ഠാനങ്ങൾക്കുമാണ് മുഖ്യപ്രാധാന്യം.

ബംഗാളിന്റെ ആത്മീയ പാരമ്പര്യം പൂനെയിലും
മഹാരാഷ്ട്രയിലെ പൂനെയിലുള്ള കോൺഗ്രസ് ഭവൻ പരിസരത്ത് നടക്കുന്ന പൊതുദുർഗാപൂജയ്ക്ക് എട്ട് പതിറ്റാണ്ടിലേറെ പഴക്കമുണ്ട്. വർഷങ്ങൾ മാറിയിട്ടും പൂജയുടെ അടിസ്ഥാന അനുഷ്ഠാനക്രമത്തിൽ മാറ്റം വരുത്താതെ പാരമ്പര്യം പിന്തുടരുന്നതാണ് സംഘാടകരുടെ പ്രധാന സവിശേഷത. ബോധിബാസ്, സപ്തമി, അഷ്ടമി, നവമി, ലക്ഷ്മീപൂജ തുടങ്ങിയ ചടങ്ങുകൾക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകുന്നതിനൊപ്പം വൈകുന്നേരങ്ങളിൽ കലാപരിപാടികളും വിവിധ പ്രായക്കാർക്കായുള്ള മത്സരങ്ങളും സംഘടിപ്പിക്കുന്നു.
ധാക്കിന്റെ താളവും ധുനുചി നൃത്തവും
ദുർഗാപൂജയിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട സാമൂഹിക ഘടകങ്ങളിലൊന്നാണ് ഭോഗവിതരണം. പൂനെയിലെ കോൺഗ്രസ് ഭവൻ പൂജയിൽ എല്ലാ ദിവസവും ഭക്തർക്കും സന്ദർശകർക്കും ഭോഗം വിതരണം ചെയ്യുന്നു. ബംഗാളിന്റെ പരമ്പരാഗത ഭക്ഷണരീതികൾക്ക് അനുസൃതമായി തയ്യാറാക്കുന്ന വിഭവങ്ങൾ ആഘോഷത്തിന്റെ തനിമ നിലനിർത്തുന്നു.
-
ഖിച്ചുരി: അരിയും പരിപ്പും ചേർത്തുള്ള പരമ്പരാഗത വിഭവം.
-
ലാബ്ര: വിവിധ പച്ചക്കറികൾ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന ബംഗാളി വിഭവം.
-
പായേഷ്: പാലും അരിയും ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന മധുരപലഹാരം.
-
ബസന്തി പുലാവ്, ആലു ദം: ചില ദിവസങ്ങളിൽ വിളമ്പുന്ന മറ്റ് വിഭവങ്ങൾ.
കൊൽക്കത്തയിൽനിന്നെത്തുന്ന പാചകക്കാരും വ്യാപാരികളും ആഘോഷത്തിന്റെ ഭക്ഷണസംസ്കാരത്തിന് കരുത്തുപകരുന്നു. റിപ്പോർട്ട് അനുസരിച്ച്, ഭക്ഷണശാലകളിൽ പലതും ഓരോ വർഷവും മടങ്ങിയെത്തുന്നവയാണ്.
കൊണാർക്ക് സൂര്യക്ഷേത്രത്തിന്റെ മാതൃകയിൽ ദുർഗാപ്രതിമ
മകളായി സ്വന്തം വീട്ടിലെത്തുന്ന ദേവിയെ സ്നേഹത്തോടെ യാത്രയാക്കുന്ന ബംഗാളി സങ്കൽപ്പമാണ് ഈ ചടങ്ങിന്റെ അന്തർധാര. സ്ത്രീശക്തി, കുടുംബബന്ധങ്ങൾ, സ്നേഹം, വിടവാങ്ങലിന്റെ വൈകാരികത എന്നിവയെല്ലാം ഇതിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്നു.
പഞ്ചാംഗം അനുസരിച്ചുള്ള സമയക്രമത്തിൽ മഹാനവമിക്കുശേഷമാണ് ഈ വർഷത്തെ വിജയദശമി ചടങ്ങുകൾ ആചരിക്കുന്നതെന്ന് സംഘാടകർ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. വലിയ വിഗ്രഹത്തിന്റെ നിമജ്ജനം പൂനെ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷന്റെ പരിസ്ഥിതി മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിച്ചായിരിക്കും നടത്തുക.
ആഘോഷത്തിന്റെ ഭാഗമായി വൻതോതിൽ ഭക്ഷണം തയ്യാറാക്കുകയും വിതരണം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ ഭക്ഷ്യസുരക്ഷയ്ക്കും ശുചിത്വത്തിനും ഇത്തവണ പ്രത്യേക ശ്രദ്ധ നൽകിയിട്ടുണ്ട്. ഭക്ഷ്യ-ഔഷധ ഭരണവകുപ്പുമായി ഏകദേശം ഒരു മാസത്തോളം ഏകോപനം നടത്തിയതായി സംഘാടകർ അറിയിച്ചിട്ടുണ്ട്.
വെള്ളത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരം പരിശോധിക്കൽ, അംഗീകൃത പാത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കൽ, പുതിയ കാനുകളും പൈപ്പുകളും ഒരുക്കൽ തുടങ്ങിയ നടപടികൾ സ്വീകരിച്ചു. ഭക്ഷണം വിളമ്പുന്ന ജീവനക്കാർക്ക് കൈയുറകൾ, തൊപ്പികൾ, ഏപ്രണുകൾ, മാസ്കുകൾ എന്നിവ നിർബന്ധമാക്കിയതായും പാചകക്കാരുടെ ആരോഗ്യപരിശോധന നടത്തിയതായും റിപ്പോർട്ട് വ്യക്തമാക്കുന്നു.
മതാഘോഷത്തിനപ്പുറം സാമൂഹിക ഐക്യത്തിന്റെ വേദി
കോൺഗ്രസ് ഭവൻ ദുർഗാപൂജയുടെ പ്രാധാന്യം മതപരമായ ചടങ്ങുകളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല. വിവിധ പ്രായക്കാരെ പങ്കെടുപ്പിക്കുന്ന കലാമത്സരങ്ങളും സാംസ്കാരിക പരിപാടികളും പ്രദർശനങ്ങളും ആഘോഷത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. ട്രാൻസ്ജെൻഡർ സമൂഹത്തിലെ അംഗങ്ങൾ നടത്തുന്ന സ്റ്റാളിനും കഴിഞ്ഞ രണ്ട് വർഷമായി വേദി നൽകിയിട്ടുണ്ടെന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. എല്ലാവരെയും ഉൾക്കൊള്ളണമെന്ന സംഘാടകരുടെ സമീപനത്തിന്റെ ഭാഗമാണിത്.
87 വർഷങ്ങൾ പിന്നിടുമ്പോഴും കോൺഗ്രസ് ഭവൻ ദുർഗാപൂജയുടെ അടിസ്ഥാന സന്ദേശം മാറ്റമില്ലാതെ തുടരുന്നു: പാരമ്പര്യത്തെ സംരക്ഷിക്കുക, വിശ്വാസത്തെ ആദരിക്കുക, സമൂഹത്തെ ഒന്നിപ്പിക്കുക. കലാപരമായ പുതുമകൾക്കും ആധുനിക സംവിധാനങ്ങൾക്കും ഇടം നൽകുമ്പോഴും പരമ്പരാഗത പൂജാവിധികൾക്ക് മുൻഗണന നൽകുന്നതാണ് ഈ ആഘോഷത്തിന്റെ സവിശേഷത.



