പശ്ചിമഘട്ടം മുതൽ തീരദേശ തണ്ണീർത്തടങ്ങൾ വരെ പഠനപരിധിയിൽ; ഐ.യു.സി.എൻ. മാനദണ്ഡങ്ങൾ അടിസ്ഥാനമാക്കി കേരളത്തിലെ ആവാസവ്യവസ്ഥകളുടെ ആരോഗ്യസ്ഥിതി വിലയിരുത്തും
തിരുവനന്തപുരം: കേരളത്തിലെ പ്രകൃതിദത്ത ആവാസവ്യവസ്ഥകളുടെ നിലവിലെ അവസ്ഥയും അവ നേരിടുന്ന ശോഷണഭീഷണികളും ശാസ്ത്രീയമായി വിലയിരുത്തുന്നതിനായി സംസ്ഥാനതലത്തിൽ ആവാസവ്യവസ്ഥകളുടെ റെഡ് ലിസ്റ്റ് തയ്യാറാക്കുന്ന പദ്ധതിക്ക് തുടക്കമായി. കേരള സംസ്ഥാന ജൈവവൈവിധ്യ ബോർഡിന്റെ (KSBB) ധനസഹായത്തോടെ നടപ്പാക്കുന്ന പദ്ധതിയുടെ ലക്ഷ്യം, സംസ്ഥാനത്തെ വിവിധ ആവാസവ്യവസ്ഥകൾ നേരിടുന്ന തകർച്ചാഭീഷണി തിരിച്ചറിയുകയും അവയുടെ സംരക്ഷണത്തിനും പുനഃസ്ഥാപനത്തിനും ശാസ്ത്രീയമായ അടിത്തറ ഒരുക്കുകയുമാണ്.
കേരള വനഗവേഷണ സ്ഥാപനമായ കെ.എഫ്.ആർ.ഐ. (KFRI), പീച്ചി, എം.ഇ.എസ്. അസ്മാബി കോളേജിലെ ബന്ധപ്പെട്ട ഗവേഷണകേന്ദ്രം എന്നിവയുടെ സഹകരണത്തോടെയാണ് പഠനം നടപ്പാക്കുന്നത്. സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്റെ 100 ദിന കർമപരിപാടിയുടെ ഭാഗമായാണ് പദ്ധതിയെ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. പരിസ്ഥിതി മന്ത്രി സണ്ണി ജോസഫ് പദ്ധതിയുടെ രേഖാസമാഹാരം പ്രകാശനം ചെയ്തതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു.

എന്താണ് ആവാസവ്യവസ്ഥകളുടെ റെഡ് ലിസ്റ്റ്?
വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന സസ്യ-ജന്തുജീവികളെ തിരിച്ചറിയുന്നതിനുള്ള റെഡ് ലിസ്റ്റിനെക്കുറിച്ച് പൊതുവെ അറിയാമെങ്കിലും, ഒരു ആവാസവ്യവസ്ഥ തന്നെ തകർച്ചയുടെ വക്കിലാണോ എന്ന് വിലയിരുത്തുന്നതിനുള്ള പ്രത്യേക സംവിധാനമാണ് റെഡ് ലിസ്റ്റ് ഓഫ് ഇക്കോസിസ്റ്റംസ്
ഒരു പ്രദേശത്തെ വനങ്ങൾ, നദികൾ, തണ്ണീർത്തടങ്ങൾ, പുൽമേടുകൾ, കണ്ടൽക്കാടുകൾ തുടങ്ങിയ പ്രകൃതിദത്ത സംവിധാനങ്ങളുടെ വിസ്തൃതി എത്രത്തോളം കുറഞ്ഞു, അവയുടെ പാരിസ്ഥിതിക ഘടനയ്ക്ക് എന്തെല്ലാം മാറ്റങ്ങൾ സംഭവിച്ചു, ജലലഭ്യതയും ജൈവപ്രക്രിയകളും എത്രത്തോളം തടസ്സപ്പെട്ടു തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങൾ വിലയിരുത്തിയാണ് ആവാസവ്യവസ്ഥയുടെ അപകടനില നിർണയിക്കുന്നത്.
അന്താരാഷ്ട്ര പ്രകൃതി സംരക്ഷണ സംഘടനയായ ഐ.യു.സി.എൻ. (IUCN) വികസിപ്പിച്ച റെഡ് ലിസ്റ്റ് ഓഫ് ഇക്കോസിസ്റ്റംസ് മാനദണ്ഡങ്ങളുടെ 2.0 പതിപ്പാണ് പദ്ധതിയുടെ ശാസ്ത്രീയ അടിസ്ഥാനം. ഒരു ജീവിവർഗം വംശനാശത്തിലേക്ക് നീങ്ങുന്നുണ്ടോ എന്നതിനപ്പുറം, അതിന് നിലനിൽക്കാൻ ആവശ്യമായ ആവാസവ്യവസ്ഥ തന്നെ ഇല്ലാതാകാനുള്ള സാധ്യത എത്രത്തോളമുണ്ടെന്നതും ഈ വിലയിരുത്തൽ വ്യക്തമാക്കും.
പശ്ചിമഘട്ടം മുതൽ തീരദേശം വരെ പഠനം
ഭൂപ്രകൃതിയിലും കാലാവസ്ഥയിലും ജൈവവൈവിധ്യത്തിലും വലിയ വൈവിധ്യമുള്ള കേരളത്തിൽ മലനിരകൾ, നിത്യഹരിത വനങ്ങൾ, ഉയർന്ന പ്രദേശങ്ങളിലെ ഷോല–പുൽമേടുകൾ, നദീതടങ്ങൾ, ശുദ്ധജല തണ്ണീർത്തടങ്ങൾ, കണ്ടൽക്കാടുകൾ എന്നിവയ്ക്ക് നിർണായകമായ പാരിസ്ഥിതിക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.
പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി പ്രധാനമായും ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടുന്ന ആവാസവ്യവസ്ഥകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നവ:
- ഷോല–പുൽമേട് ആവാസവ്യവസ്ഥകൾ: പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ ഉയർന്ന പ്രദേശങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ഷോല വനങ്ങളും പുൽമേടുകളും ജലസംഭരണത്തിനും പ്രാദേശിക ജൈവവൈവിധ്യ സംരക്ഷണത്തിനും പ്രധാനമാണ്.
- മൈരിസ്റ്റിക്ക ചതുപ്പുകൾ (Myristica Swamps): പശ്ചിമഘട്ടത്തിന്റെ ചില ഭാഗങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന അപൂർവ ശുദ്ധജല ചതുപ്പുവനങ്ങൾ. സവിശേഷമായ സസ്യജാലത്തിനും ജലസംരക്ഷണത്തിനും ഇവ പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നു.
- നദീതട നിത്യഹരിത വനങ്ങൾ: നദികളുടെയും നീരൊഴുക്കുകളുടെയും കരകളിൽ നിലനിൽക്കുന്ന വനങ്ങൾ ജലചക്രത്തിനും മണ്ണുസംരക്ഷണത്തിനും നിരവധി ജീവികളുടെ നിലനിൽപ്പിനും സഹായിക്കുന്നു.
- തണ്ണീർത്തടങ്ങളും നദീതടങ്ങളും: വെള്ളപ്പൊക്കത്തിന്റെ ആഘാതം കുറയ്ക്കുന്നതിനും ഭൂഗർഭജല പുനർനിറവിനും മത്സ്യസമ്പത്തിനും ഇവ നിർണായകമാണ്.
- തീരദേശ കണ്ടൽക്കാടുകൾ: തീരശോഷണം കുറയ്ക്കുന്നതിനും മത്സ്യങ്ങളുടെയും മറ്റ് ജലജീവികളുടെയും പ്രജനനമേഖലകളായി പ്രവർത്തിക്കുന്നതിനും കണ്ടൽക്കാടുകൾ സഹായിക്കുന്നു.
ഇവയ്ക്കു പുറമേ സംസ്ഥാനത്തെ വിവിധ വനമേഖലകളും ശുദ്ധജല-തീരദേശ ആവാസവ്യവസ്ഥകളും അവയുടെ സവിശേഷതകൾക്കനുസരിച്ച് വിലയിരുത്തപ്പെടും.
തദ്ദേശസ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് പ്രയോജനപ്പെടുന്ന വിവരശേഖരം
പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി ആവാസവ്യവസ്ഥകളുടെ വർഗീകരണ അറ്റ്ലസ് (Ecosystem Typology Atlas), അപകടസാധ്യതാ രജിസ്റ്റർ (Risk Register), പുനഃസ്ഥാപനത്തിന് മുൻഗണന നൽകേണ്ട പ്രദേശങ്ങളുടെ ഭൂപടങ്ങൾ എന്നിവ തയ്യാറാക്കാൻ ലക്ഷ്യമിടുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്.
ഈ വിവരങ്ങൾ സംസ്ഥാനതല ആസൂത്രണ സംവിധാനങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നതും തദ്ദേശസ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾക്കും ജൈവവൈവിധ്യ പരിപാലന സമിതികൾക്കും (Biodiversity Management Committees — BMCs) പ്രയോജനപ്പെടുത്താൻ ലഭ്യമാക്കുന്നതും പദ്ധതിയുടെ പ്രധാന പ്രതീക്ഷിത നേട്ടങ്ങളാണ്. ഇതിലൂടെ ഓരോ പ്രദേശത്തിന്റെയും പാരിസ്ഥിതിക പ്രത്യേകതകൾ കണക്കിലെടുത്ത് സംരക്ഷണ പദ്ധതികൾ രൂപപ്പെടുത്താൻ സാധിക്കും.
ജനപങ്കാളിത്തവും സംരക്ഷണവും നിർണായകം
ശാസ്ത്രീയ പഠനത്തിലൂടെ ആവാസവ്യവസ്ഥകളുടെ അപകടനില കണ്ടെത്തുന്നത് ആദ്യപടി മാത്രമാണ്. കണ്ടെത്തലുകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഫലപ്രദമായ സംരക്ഷണ നടപടികൾ നടപ്പാക്കുകയും അവയുടെ പുരോഗതി തുടർച്ചയായി നിരീക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്.
പ്രാദേശിക ജനവിഭാഗങ്ങൾ, കർഷകർ, മത്സ്യത്തൊഴിലാളികൾ, പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകർ, ഗവേഷകർ, തദ്ദേശസ്ഥാപനങ്ങൾ എന്നിവരുടെ പങ്കാളിത്തം ഇതിൽ പ്രധാനമാണ്. പ്രകൃതിവിഭവങ്ങളെ ആശ്രയിച്ച് ജീവിക്കുന്ന സമൂഹങ്ങളുടെ അറിവും അനുഭവങ്ങളും ശാസ്ത്രീയ വിവരങ്ങളുമായി സംയോജിപ്പിക്കുമ്പോൾ സംരക്ഷണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ കൂടുതൽ ഫലപ്രദമാക്കാൻ കഴിയും.
കേരളത്തിലെ ആവാസവ്യവസ്ഥകളുടെ റെഡ് ലിസ്റ്റ് തയ്യാറാക്കാനുള്ള നീക്കം, ജീവിവർഗങ്ങളെ മാത്രം സംരക്ഷിക്കുന്ന സമീപനത്തിൽനിന്ന് അവ നിലനിൽക്കുന്ന സമഗ്രമായ പ്രകൃതിസംവിധാനങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിലേക്കുള്ള പ്രധാന ചുവടുവയ്പ്പാണ്. പഠനഫലങ്ങൾ പ്രായോഗിക നയങ്ങളിലും ഭൂവിനിയോഗ ആസൂത്രണത്തിലും സംരക്ഷണ പ്രവർത്തനങ്ങളിലും ഫലപ്രദമായി ഉൾപ്പെടുത്താനായാൽ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ദീർഘകാല പാരിസ്ഥിതിക സുരക്ഷയ്ക്ക് ഇത് വലിയ പിന്തുണയാകും.



